Zemin sınıfı ve PGA'nın çok katlı betonarme yapılara etkisi

Türkiye'de yapı stoğunun büyük kısmı betonarme yapılardan oluşmakta olup, alp-himalaya bölgesinde olduğu için Türkiye'de deprem riski canlılığını korur. Ülkemizde deprem riskinin son derece yüksek olması ve çok katlı betonarme yapıların artması, yapıların deprem performans ve maliyet analizini önemli bir faktör haline getirmiştir. Bir binanın sismik davranışı, temel sistemini çevreleyen üst yapı, temel ve zemin ortamı olan birbirine bağlı üç sistem arasındaki etkileşimle doğrudan ilişkilidir. Bu nedenle depremlerde büyük can ve mal kayıplarının önüne geçmek için zemin tipine en uygun yapı tasarımı geliştirilmelidir. Zemin sınıfı, zemin taşıma kapasitesi ve jeofizik yöntemlerle belirlenen diğer özellikler, zemine uygun bir binanın tasarımında oldukça önemli bir adımdır. Bu çalışmada Betonarme yapıların deprem esnasındaki davranışlarında çok kritik öneme sahip olan zemin türü ve Tepe Yer İvmesi (PGA)'nin çok katlı betonarme binalar üzerindeki etkisini görebilmek adına aynı mimari plana sahip; 1 bodrum, 1 ticari ve 10 normal kattan oluşan toplam 12 katlı çok katlı betonarme bir binanın çeşitli PGA değerlerine (0.140,0.28, 0.382) sahip 3 farklı lokasyon ve 4 farklı zemin türü (ZA, ZB, ZC ve ZD) için toplamda 12 adet modeli kurularak zemin türü ve PGA'nın deprem davranışı üzerindeki kritik etkileri IdeCAD paket programı kullanılarak incelenmiştir. Zemin sınıfı kötüleştikçe ve PGA oranı arttıkça, bina periyot değerleri, yapıyı etkileyen deprem momentleri, göreli kat ötelemeleri, katlara etki eden yatay yükler ve yapının temelinde oluşan momentler artmıştır. Yapılan analizlerin yanı sıra, binaların kalıp, beton ve donatı miktarları da karşılaştırılmıştır.