Les effets de la spiritualité du new age dans les pratiques de la guérison alternative chez les femmes de 25 à 45 ans vivant à İstanbul

Tüm teknolojik, sosyal ve ekonomik gelişmelere rağmen modern birey hala ekonomik krizler ve savaş, kıtlık, salgın hastalıklar gibi küresel sorunlarla sarsılmakta, çaresiz sağlık sorunlarıyla karşı karşıya kalmakta ve çaresizliğine farklı çözümler aramaya devam etmektedir. Buradan da anlaşılacağı üzere, bu noktada, spiritüel şifa uygulamaları ve özellikle spiritüel koçlar ülkemizde ve başka yerlerde popüler bir akım yaratmış ve hala popülerliğini korumaktadır. Bu konu hakkında bir fikir edinmek için internete "spiritüel şifa" veya "spiritüel koç" kelimelerini yazarak basit bir arama yapmak yeterli, sadece Türkiye'de yüzlerce spiritüel şifa merkezine ve binlerce spiritüel koça, rehbere kolayca rastlayabilirsiniz. Ülkemizde 2000'li yıllardan itibaren etkili olan New Age dinsellikleri olarak adlandırılabilecek uygulamalarla birlikte kişisel gelişim, alternatif şifa yöntemleri ve genel olarak spiritüel beklentiler popüler hale gelmiştir. Buna göre yüzyılımız, yalnızca tek taraflı sekülerleşme teorilerine dayanan teorileri yanlışlamıştır ve Maffesoli'nin ifadesiyle, bu yüzyıl dünyanın yeniden büyülenmesiyle (réenchantement) tanımlanmıştır. Bu sosyolojik araştırma, alternatif spiritüel şifalanmanın inançla ve/veya dinle, dinselliklerle ve özellikle de New Age yeni dinsellikleriyle ilişkisini anlamak için yoga, reiki, numeroloji, regresyon, theta-healing ve benzeri alternatif spiritüel şifa uygulamaları temelinde, Türkiye'nin en büyük metropol kenti olan İstanbul'da spiritüel şifa yöntemlerini uygulayan 25-45 yaş arası kadınların bu şifa uygulamalarını din, dinsellikler ve inançlarla nasıl ilişkilendirdiklerini anlamayı amaçlamaktadır. Bu araştırma ile Türkiye'de New Age dalgası ile alternatif spiritüel şifa uygulamaları arasında anlamlı bir ilişki kurulup kurulamayacağı sorunsalına yanıt aranmaktadır. Buna göre, bu araştırmanın amacı, bu spiritüel şifa uygulamalarının inanç temelli uygulamalar olarak tanımlanıp tanımlanamayacağını, dolayısıyla New Age dindarlığının biçimleri olarak görülüp görülemeyeceğini anlamaktır. Araştırmamız nitel verilere dayandığı için, nitel verilerin analizinde sıklıkla kullanılan derinlemesine bir yöntemi benimsiyoruz: sosyolojik görüşme, esasen yarı yapılandırılmış görüşme. Benimsenen bu yöntem, konuya ilişkin çeşitli kişisel görüşleri daha iyi anlamamızı sağlamaktadır. Görüşmeler yarı yapılandırılmış bir görüşme kılavuzu kullanılarak, yüz yüze ya da çevrimiçi olarak gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerimiz, yanıtların doygunluk noktasına ulaştığını hissettiğimiz ana kadar, yirmi kadınla gerçekleştirilmiştir. İstanbul'da spiritüel pratiklere katılan kadınların örneklemi net bir şekilde tanımlanmadığından, görüşmecilerimize kartopu örneklemesini benimseyerek, çevremiz aracılığıyla ulaştık. Öte yandan, amacımız sadece bu şifa uygulamalarından yararlanan kişilere ulaşmak olsa da, şifacılar ve alıcılar (müşteriler) arasındaki ayrım net değildi. Dolayısıyla, araştırma sonuçlarımız bu alana dahil olan ve bu alandan yararlanan kişilerin çoğunluğunun bu alanda profesyonel olma eğiliminde olduğunu gösterdi. Ayrıca, modern toplumlarda yaşayan modern bireylerin spiritüel şifa arayışlarının daha çok kadınların aktif yetişkinlik dönemindeki ilişki ve sorunlarıyla ilişkili olduğu, görüştüğümüz kişilerin neredeyse tamamının sorunlarını kendilerini spiritüel şifa uygulamalarını benimsemeye iten birincil etkiler olarak belirtmelerinden anlaşılmaktadır. Aslında, New Age düşüncesinin de, alternatif spiritüel şifa pratiklerinin de çıkış noktası aynıdır: kurtuluş ve esenlik bulmak. Bu terapilerde kullanılan tekniklerin çoğunun New Age ideolojisi ile ortak olduğunu fark ettik. Ayrıca vaatleri de aynıdır: bütüncül bir değişim ve/veya alternatif bir şifa önerisi. Dolayısıyla, Türkiye'de spiritüel şifa yöntemleri ve uygulamaları ile New Age dinsellikleri arasında önemli bir ilişkinin varlığı, görüştüğümüz kişilerin bu uygulamaların etkililiğine olan inançları konusunda ısrarcı olmaları ile doğrulanmaktadır. Bu noktada, görüşmecilerimiz tarafından şifa kavramının, iyileşme kavramından farklı olarak, şifanın meşhur "her şeyin yoluna gireceğine inanmak" formülüyle teyit edilen bir inanç fikriyle şekillenen daha spiritüel bir olgu olduğu kabulüyle tanımlandığını belirtmek anlamlı olacaktır. Aslında Türkiye'de spiritüel şifa yöntemleri de tıpkı New Age dindarlıkları gibi inanç ve iman fikri üzerinden şekilleniyor. Görüştüğümüz kişiler tüm bu spiritüel şifa uygulamalarını çeşitli inançlarla, hatta çoğunlukla İslam dini ile açıklama eğilimindedir. Bu nokta Hanegraaff'ın fikrini benimseyerek, her iki alanın da insani zayıflık ve acılara alternatifler sunma kaygısını paylaştığını söyleyebiliriz. Ayrıca, spiritüel pratikler, din ve inançlar arasındaki ilişkiyle ilgili olarak ortaya koyduğumuz en temel bulgulardan biri, bireylerin manevi pratikleri kendi kültürlerine yakın inançlarla bir araya getirme eğiliminde olduklarıdır. Görüşmecilerimiz için bu eğilimler iki temel inançla şekillenir: Tasavvuf ve Şamanizm... Dolayısıyla, tasavvufa dayalı spiritüel pratikler İslam dinini benimsemiş bireyler tarafından tercih edilirken, Şamanizm'e dayalı pratiklerin tercih edilmesi de Türklerin İslam öncesi inanç kültürleri göz önüne alındığında şaşırtıcı değildir. Öte yandan, bir zamanlar kurumsal dinin tek başına sahip olduğu güçlü etkiyi kaybettiğini kabul edebiliriz. Görüştüğümüz kişiler arasında, inançlı Müslüman kadınlar arasında bile inançların çoğulluğundan bahsetmenin yanlış olmadığını doğruladık. Dolayısıyla, dinler, dinsellikler ve inançlar modern toplumlarda biçim değiştirse de, modern birey üzerindeki etkileri yadsınamaz bir toplumsal unsur olarak varlıklarını sürdürmektedir. Bu noktada, görüştüğümüz kişilerin spiritüel pratikleri hayatlarına dahil etme biçimlerinin Sutcliffe tarafından tanımlanan arayışçı (seeker) tiplerinden seri arayışçı (serial seeker) ve çoklu arayışçı (multiple seeker) olarak özetlenebileceği görülebilir. Buna göre, kültürel yakınlığı daha fazla olan ve bu pratikleri İslam felsefesi (Tasavvuf) ile birleştiren görüşmecilerimiz serial seekers olarak değerlendirilebilir ve görüşmecilerimiz arasında bu tip en sık görülen olmuştur. Öte yandan, dini inanç konusunda daha şüpheci olanlar multiple seekers'a daha yakındır ve koşullara bağlı olarak çeşitli bireysel müdahalelerle manevi uygulamalarını değiştirme olasılıkları daha yüksektir. Dahası, bazı yazarların da belirttiği gibi, görüşmelerimizden edindiğimiz fikirlerle, uygulayıcılar tarafından bile bu tekniklerin bazen uygulayıcıları hızla tüketiciye dönüştüren ve bir kez daha Kapitalizm ideolojisine giren, spiritüel şifa uygulamalarının metalaştırılmasıyla sonuçlanan manevi bir süpermarketin parçası olarak tanımlandığı söylenebilir. Bu noktada, Karakaş'ın fikrini de hatırlamak gerekir; yüzyılımızın liderlerinden biri, özellikle insan potansiyeline atıfta bulunarak, toplumumuzun her türlü kaosuyla kolayca başa çıkabilecek potansiyele sahip spiritüel vizyonerlerdir veya yakında öyle olacaklardır. Son olarak, bu alanda çalışmak isteyenler için, bu konunun çok disiplinli çalışmalara da açık olduğunu belirtmek önemli olacaktır. Daha sonra yapılacak araştırmalarda, özellikle Covid-19 salgınının bireylerin bu spiritüel pratiklere yönelimi üzerindeki etkisi üzerine araştırma yapmak ilginç olacaktır. Ayrıca, bu uygulamaları koçların atölye çalışmalarına ya da derslerine katılarak, katılımcı gözlem yoluyla araştırmak çalışmayı zenginleştirecek farklı veriler sağlayacaktır.