Eğitim araştırmalarında çevrim içi konulu makaleler: Bibliyometrik inceleme

Çevrim içi eğitim, son yıllarda teknolojik araç ve gereçlerin eğitim materyali olarak kullanımının artması ile son derece önemli bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu sebepten ötürü bu çalışmanın amacı, özellikle eğitim araştırmalarında çevrim içi konu alanının incelenerek bibliyometrik profilini ortaya koymaktır. Bu amaç dikkate alınarak bir veri tabanında bulunan bilimsel çalışmalar inceleneceği için gerçekleştirilen araştırmada doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında incelenen çalışmalar Web of Science veri tabanında; Social Citation Index Expanded, Social Sciences Citation Index ve Arts And Humanities Index'te yer alan eğitim araştırmalarında çevrim içi konulu yayınlardan oluşmuştur. Bu ölçütlere uygun toplam 2734 çalışmaya ulaşılmıştır. Araştırma problemleri gereği bu çalışmaların içerisinde yer alan açık erişim özelliğine sahip 956 çalışma da ayrıca incelemeye tabi tutulmuştur. Açık erişim özelliğine sahip çalışmalar arşivlenirken yaşanan veri kaybı neticesinde 4 çalışma incelemeye alınamamıştır. Elde edilen verilerin analiz edilme sürecinde bibliyometrik analiz yöntemleri kullanılmıştır. Kullanılan bibliyometrik analiz yöntemleri; atıf analizi, bibliyometrik haritalama ve içerik analizi yöntemleridir. 2734 çalışma analiz edilirken bu çalışmaların yıllara ve atıf sayısına göre dağılımı, çalışmaların yayınlandığı dergilerin hangi çeyreklikte yer aldığı, yazar sayıları, alanda öne çıkan kurumlar, Türkiye adresli yayınlarda ülke iş birliği, yazar iş birliği ve anahtar kelimelerin kullanımı dikkate alınmıştır. Açık erişim özelliği bulunan 952 çalışma analiz edilirken ise konu alanı, araştırma yöntemi, örneklem veya çalışma grubu, veri toplama araç ve teknikleri ve veri analiz yöntemleri dikkate alınmıştır. Yapılan analizler neticesinde son yıllarda çevrim içi konulu çalışmaların sayısında ve bu çalışmalara yapılan atıfların sayısında artış olduğu belirlenmiştir. Bunun yanı sıra incelenen çalışmalar içerisinde iki yazarlı çalışmaların yoğunlukta olduğu ve çok yazarlı çalışmaların sayısının ise oldukça az olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. İncelenen çalışmalarda yazarların kurumları irdelendiğinde en çok öne çıkan üniversitelerin "Open University" ya da Türkiye'de karşılığı "Açık Öğretim Üniversiteleri" olduğu saptanmıştır. Bu çalışmalarda en çok kullanılan anahtar kelimenin ise "online learning" anahtar kelimesi olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. İncelenen açık erişimli çalışmaların sadece eğitim öğretim konu alanına yönelik olmadığı aynı zamanda alan eğitimine yönelik çalışmaların olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra incelenen çalışmalar arasında araştırma yöntemi belirtilmemiş çalışmaların sayısının çok fazla olduğu, bu çalışmalarda örneklem veya çalışma grubu olarak büyük oranda çevrim içi kurs öğrencilerinin tercih edildiği bulgularına da ulaşılmıştır. Yayın ve atıf sayısına yönelik bulgular değerlendirildiğinde çevrim içi konulu çalışmaların yer aldığı alanın genç ve yeni gelişim gösteren bir alan olduğu sonucuna varılmıştır. Bunun yanı sıra ulusal hakemli dergilerin belirli bir formata bağlı kalarak çalışmaları değerlendirdiği ancak uluslararası dergilerde bu durumun incelenen çalışmalar için geçerli olmadığı belirlenmiştir. Açık erişimli çalışmalarda araştırma yöntemine yönelik yapılan inceleme neticesinde araştırma yönteminin belirtilmediği çalışmaların sayısının bu kadar fazla olmasının bu çalışmaya özel bir durum olduğu sonucuna varılmıştır.