Eğitimde çok kültürlülük araştırmaları üzerine bir araştırma

Çok kültürlü eğitim her öğrencinin sahip olduğu farklılıklara kucak açan, eşit ve adil bir eğitim anlamına gelmektedir. Küreselleşen dünyada çok kültürlü eğitim giderek önem kazanmış ve araştırmalara konu olmuştur. Bu tezde, çok kültürlü eğitim çalışmalarının dağılımı nedir sorusuna cevap aranmakta ve konuyla ilgili bütüncül bir bakış sunması amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda dünyada ve Türkiye'deki çok kültürlü eğitim araştırmaları betimsel içerik analizi kullanılarak incelenmiştir. Çalışma evrenini çok kültürlülük ile ilgili yapılan çalışmalar, örneklemini ise çok kültürlü eğitim çalışmaları oluşturmaktadır. Çalışmada ULAKBİM, YÖKTEZ, Google Akademi arama motorları kullanılmış olup konuyla ilgili çalışmalar araştırma kapsamında oluşturulan veri toplama formuna göre toplanmıştır. Dünyada 711 çalışma, Türkiye'de 273 çalışma, toplamda 984 çalışma incelenmiştir. Çalışmada elde edilen bulgular MS Office Excel programı kullanılarak şekil ve grafikler ile sunulmuştur. Bu incelemede elde edilen bulgular üç başlık altında incelenmiştir. İlk olarak dünyada çok kültürlü eğitim çalışmalarının 1974 yılında başladığı, en çok çalışmanın ise 2009-2010 yıllarında ve en çok makale türünde yazıldığı tespit edilmiştir. Dünyadaki çok kültürlü eğitim çalışmaları 42 farklı ülke ve 20 ülke işbirliğinde yapılmış olup çalışmaların %74'ünü ABD'deki çalışmalar oluşturmaktadır. Çalışmaların konu dağılımlarına göre incelemesinde en çok ülkelerde çok kültürlü eğitim ve yaklaşımlar-teoriler-felsefeler kategorilerinde konuların yer aldığı görülmüştür. Türkiye'de çok kültürlü eğitim çalışmalarının 2003 yılında bir kitap ile başladığı, makale ve bildirilerin 2005, tezlerin ise 2008 yılında başladığı tespit edilmiştir. Çok kültürlü eğitim ile ilgili en çok çalışmanın 2019 yılında, tür olarak en çok makale, tezlerde ise yüksek lisans tezlerinde yapıldığı görülmüştür. Türkiye'de çok kültürlü eğitim araştırmalarında çalışma dili olarak en çok Türkçe ve kadın katılımcıların tercih edildiği görülmektedir. Çok kültürlü eğitim çalışmalarında anahtar kelime olarak en çok ''Çok Kültürlü Eğitim'', ''Çok Kültürlülük'', ''Öğretmen-Öğretmen Adayları'' kategorisinde kelimelerin yer aldığı tespit edilmiştir. İncelenen çalışmalarda en çok tercih edilen çalışma gruplarının ise öğretmenler ve öğretmen adayları olduğu ve amaçlı örneklem kullanıldığı görülmüştür. Çok kültürlü eğitim ile ilgili çalışmalarda veri toplama aracı olarak en çok ölçekler ve ölçek türü olarak da tutum ölçekleri tercih edilmiştir. Konuyla ilgili çalışmalarda en çok Marmara Bölgesinin tercih edildiği görülmektedir. Çalışmalar Marmara Bölgesinden sonra makale ve bildirilerde İç Anadolu, tezlerde ise Doğu Anadolu Bölgesinde yürütülmüştür. Makale ve bildirilerde çalışmalar en çok karma bölümlerde, Temel Eğitim ve Sosyal Bilgiler Öğretmenliği bölümünde yapılmıştır. Çok kültürlü eğitim ile ilgili tezler ise en çok Marmara Üniversitesin'de ve İstanbul ilinde yapılmıştır. Tezlerin %61'i Eğitim Bilimleri Enstitüsü, %34'ü Sosyal Bilimler Enstitüsün'de, %5'inin ise diğer enstitülerde ve Eğitim Programları ve Öğretimi bölümünde yapılmıştır. Makale ve bildirilerde en çok 1-50, tezlerde ise 201-300 örneklem büyüklüğü tercih edilmiştir. Makale ve bildirilerde nicel ve nitel araştırmaların birbirine eşit, tezlerde ise nicel araştırmaların daha fazla kullanıldığı görülmüştür. Makale ve bildirilerde nitel araştırmalarda daha çok doküman analizi, tezlerde durum çalışması, nicel araştırmalarda ise betimsel çalışmaların yapıldığı tespit edilmiştir. Veri analiz yöntemi olarak nicel araştırmalarda kestirimsel istatistikten, nitel araştırmalarda ise içerik analizinden yararlanılmıştır. Sonuç olarak Türkiye'de çok kültürlü eğitim çalışmalarının, dünyadaki çalışmalardan 29 yıl sonra başladığı ve yaklaşık 18 yıldır da çok kültürlülük ile ilgi çalışmaların yapıldığı görülmüştür. Çok kültürlü eğitim çalışmaları genel olarak en çok 2016 ve 2018 yılında yapılmıştır. Çok kültürlü eğitim ile ilgi yapılan araştırmaların genel olarak konu dağılımları Eğitim-Öğretim, Kimlik, Kültür, Tutum-Algı-Görüş vb., Öğretmen-Öğretmen Adayları, Sosyal Yapı, Küreselleşme kategorilerindedir.