Ehl-i Sünnet akâidinin oluşumunda Âmentü metninin tarihsel gelişimi

İlk insan ve peygamber olan Hz. Âdem'den son peygamber olan Hz. Muhammed'e kadar bütün elçiler hiçbir değişikliğe mahal vermeden Tanrı'nın muhatap aldığı insanlara Tevhid inancını tebliğ etmiştir. Bu bağlamda Hz. Âdem'in bireyleri ve toplumu çağırdığı inanç ile Hz. Muhammed'in davet ettiği inanç arasında herhangi bir değişiklik bulunmamaktadır. Zira iman esasları beşerî müdahaleden uzak kaldığında zamana ve mekâna göre değişkenlik göstermez. Bu bağlamda İbrahimî dinlerden Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslam, Tanrı tarafından Tevhid inancının ortak ilke olarak belirlenmesiyle insanlara farklı elçiler aracılığıyla gönderilmiştir. Söz konusu Tevhid inancının beşerî unsurlar nedeniyle dinin inananları tarafından tahrifata uğratılması dinlerin birbiri ardına gelmesine sebebiyet vermiştir. Tanrı, muhatabı olan insana inanılması zaruri olan ilkeleri kutsal kitaplarla bildirmiş ve örnek teşkil etmesi açısından elçiler göndermiştir. Elçilerin vefatıyla birlikte Tanrı ile irtibatı kısıtlı hale gelen dindarlar tecrübe ettiği siyasi, sosyal ve kültürel olaylar karşısında dinin ıslah ve ihya etmeyi amaçladığı geçmiş toplum kabullerini tekrar gündeme getirmişlerdir. Eskiye nazaran insanların benimsemiş olduğu bu unsurlar dinî bir boyut kazanmış ve siyasi-itikâdî kitleler tarafından dinin asıllarından kabul edilerek metinleşmiştir. Yahudi, Hıristiyan ve İslam dinlerinin özü itibariyle aynı olmasına rağmen ayrışması ve birbiri yerine ikâme edilmesi söz konusu dinlerin iç dinamiklerinde de etkili olmuş ve dinin içinde de farklılaşmalar yaşanmıştır. Bu bağlamda Allah, Kur'an'da İslam'ın temel inanç esaslarını bildirmesine rağmen siyasi ve ictimai olaylara dinî anlam yüklemek Müslümanları da tıpkı Ehl-i Kitap mensupları gibi ayrıştırmıştır. Tevhid ortak paydasında bulunmasına rağmen insanlar tarih boyunca ortaya koydukları Âmentüler neticesinde birbirlerini din dışına itmiş ve ötekileştirmiştir. İbrahimî dinlerin erken dönemlerinde gelişen sosyal ve siyasi hadiseleri araştırmak, inanç ilkelerinin yalnızca Allah tarafından belirlenebileceğini ortaya koymak, beşerî saikler neticesinde teşekkül eden ve iman ögesi haline gelen unsurların gayr-i ilâhi olduğunu saptamak bu bağlamda önem arz etmektedir.