Ehram dokumalarının (Erzurum-Bayburt) farklı doğal boyarmadde ve iplikler kullanılarak yeniden üretimi

Yörede "Ehram" olarak bilinen ihram dokuması, Arapça kökenli bir kelime olup haram-mahrem anlamına gelmektedir. Kabe'ye girerken hacıların örtündükleri dikişsiz elbise olarak bilinen ehram, aynı zamanda yünlü örtü ve yer yaygısı olarak da kullanılmaktadır. Hatta eski Yunan ve Romalıların da beyaz renkte olan ve yünlü kumaştan oluşan, ibadet için kullandıkları giysidir. Kullanılan malzeme ve teknik açısından Erzurum ve Bayburt ehramları, farklılık gösterse de yörede iklim koşulları ve dini inançları gereği kadınlar eskiden dış giysi olarak kullanmıştır. Günümüzde az da olsa bu amaç için kullanımı devam etmektedir. Eskiden her genç kızın çeyizinde mutlaka birkaç adet ehram dokuması bulunurken ve günlük yaşamda da kullanılırken, günümüzde yaşam koşulları ve gelişen teknolojinin de etkisi ile kullanımı değişime uğramıştır. Farklı kullanım alanlarında (etek, ceket, minder yüzü, perde v.b.), renk ve boyutlarda, doğal olmayan malzemelerle de üretimi karşımıza çıkmaktadır. "Ehram Dokumalarının (Erzurum-Bayburt) Farklı Doğal Boyarmadde ve İplikler Kullanılarak Yeniden Üretim" adlı tez çalışmamda Anadolu'nun önemli yöresel kumaşlarından olan ehram dokuma tekniğine bağlı kalarak farklı doğal hammadde ( pamuk, ipek ve keten) ile dokuma için deneysel çalışmalar yapılmıştır. Bu hammaddelerin doğal boyarmaddeler ile boyanıp, laboratuvar ortamında ışık haslığı testleri gerçekleşmiştir. Haslığı yüksek çıkan boyarmaddeler ile farklı kalınlıkta elde edilen iplikler boyanmıştır. İyi sonuç veren bu ipliklerle armürlü dokuma tezgâhında, farklı kompozisyon düzeninde, ehram dokumalarının teknik özelliği değiştirilmeden yine bezayağı tekniğinde farklı hammadde, renk ve kalınlıkta iplikler kullanılarak, ehram dokumalarında en çok görülen motifler dokunmuştur. Daha sonra 45X70 cm. ölçüsünde gerçekleştirilen 8 adet ehram dokumasının photoshop programında kıyafet ve ev tekstiline yönelik giydirmeleri yapılmıştır. Bu dokumaların her biri için 4 adet renk varyasyonu da düşünülmüştür. Elbette değişen dünyada geleneksel yöntemlerle üretilen el dokumalarımızın değişime uğraması ve eski önemini kaybetmesi kaçınılmaz bir gerçektir. Yapmamız gereken, seri üretimin ve hızlı tüketimin yaşandığı günümüzde gerek hammadde, gerekse dokuma tekniğinden ve kalitesinden ödün vermeden, farklı alanlarda ehram dokumasının daha çok kullanımını sağlamak olmalıdır. Aksi takdirde zamanla bu değerli dokumalarımızın yok olması kaçınılmazdır.