Ekofeminizm ve çevresel adalet perspektifinden kadın hareketlerinin tarihsel gelişimi

Feminizm, en temel anlamıyla, ataerkil düzenin topluma işlenmiş olan eril kodlarını reddeden ve yerleşik bu zihniyete karşı çıkarak, her anlamda daha adil ve eşit bir düzeni savunan bir düşünce akımıdır. Yıllar içerisinde toplumsal değişimlerle birlikte dönüşüm geçiren bu düşünce, farklı alanlara nüfuz ederek çeşitlenmiş ve dallara ayrılmıştır. Feminist yaklaşımın bir alt dalı olarak gelişen ekofeminizm, kadınların toplumsal eşitsizlikler karşısındaki mücadelelerini çevresel sorunlarla ilişkilendiren bir yaklaşımı ifade etmektedir. Bu anlayış, doğa ve kadının, ataerkil zihniyet tarafından benzer şekilde tahakküm altına alındığını ve sömürüldüğünü savunmaktadır. Ekofeminist bakış açısına göre, kadın ve doğa arasında kurulan bu paralellik hem kadınların hem de doğal çevrenin benzer baskılara maruz kaldığına işaret etmektedir. Bu çerçevede çalışmada, "Ekofeminizm, kadın hareketlerinin tarihsel gelişiminde ve çevresel adalet mücadelesinde nasıl bir rol oynamıştır?" sorusu ele alınmıştır. Çalışma kapsamında kadınların çevresel mücadelelerdeki rollerini anlamak amacıyla ekofeminist düşüncenin temel kavramlarını ve kadın hareketlerinin tarihsel gelişimini incelemiştir. Çalışmanın birinci bölümünde feminizm, ekofeminizm ve çevresel adalet kavramlarına yer verilmiş; bu kavramların tarihsel gelişimi, kuramsal temelleri ve birbirleriyle olan ilişkileri incelenmiştir. Özellikle çevresel adalet kavramının, ekofeminist perspektifle nasıl iç içe geçtiği ve toplumsal cinsiyet temelli eşitsizliklerle çevresel yıkım arasındaki yapısal bağlantıları görünür kıldığı tartışılmıştır. İkinci bölümde, kadınların çevresel mücadelelerdeki tarihsel ve güncel rolleri, dünya medyasındaki yansımaları ve küresel hareketlerdeki liderlikleri değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde ise, kadın-erkek eşitsizliğinin çevresel adalet ve güvenlik üzerindeki etkileri irdelenmiştir. Kadınların çevresel güvenlikteki rolleri ve iklim değişikliğinin kadınlar üzerindeki etkileri, kadınların karşılaştığı riskler ve çözüm stratejileri bağlamında ele alınmıştır. Bu tez kapsamında, doğaya yönelik ekolojik yıkım ile toplumsal cinsiyet eşitsizliği arasındaki yapısal paralelliğin ekofeminist bir perspektifle analiz edilmesi sonucunda, ekofeminizmin kadın hareketleri üzerinde dönüştürücü bir etki yarattığı ve kadınların çevresel adalet mücadelesinde aktif, belirleyici roller üstlendiği sonucuna varılmıştır.