Ekolojik sistemler kuramı çerçevesinde okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları

Bu araştırmada, okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarını ekolojik sistemler kuramı (Bronfenbrenner, 1979) çerçevesinde etkileyen faktörleri ve bu faktörlerin davranışlarını nasıl etkilediğini belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda okul müdürlerinin bakış açıları değerli görülerek nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve fenomenoloji deseni benimsenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2020-2021 eğitim-öğretim yılında, Gaziantep ilinin Şahinbey ve Şehitkamil ilçelerinde, ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde görev yapan ve amaçlı örnekleme stratejilerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi ile belirlenen 21 okul müdürü oluşturmuştur. Araştırma verileri çalışma grubuna uygulanan yarıyapılandırılmış görüşme formu sonucu elde edilmiştir. Elde edilen veriler "betimsel analiz" ve "içerik analizi" tekniği ile çözümlenmiştir. Yarıyapılandırılmış görüşme formunda yer alan sorular Hallinger'ın (1982, 1983, 1990), "okulun misyonunu tanımlama, öğretim programlarını yönetme, olumlu öğrenme iklimi geliştirme" olmak üzere üç ana boyut çerçevesinde tanımlamış olduğu öğretimsel liderlik davranışlarını kapsamaktadır. Okul müdürlerinin, öğretimsel liderlik davranışlarını etkileyen faktörlere ve bu faktörlerin davranışlarını nasıl etkilediğine yönelik cevapları analiz edildiğinde 42 farklı faktörün, davranışlarını sınırlandırarak (yetersiz bütçe, azınlık öğrenciler, popüler kültür vb.) veya destekleyerek (zümre iş birliği, okulun paydaşlarından gelen dönütler vb.) etkilediği ortaya çıkmıştır. Ortaya çıkan faktörlerin ekolojik sistemlerde yeri incelendiğinde ise okul müdürlerinin mikro-, mezo-, ekzo-, makro- ve kronosistemlerine dağılmış olduğu ve en fazla mikrosistemlerinde yoğunlaştığı belirlenmiştir. Yapılan araştırma sonucunda okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarının, etrafını çevreleyen tüm ekolojik sistemler bağlamında şekillendiği ve en fazla mikrosistemlerinin etkisinde kaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar sözcükler: Öğretimsel liderlik, ekolojik sistemler kuramı, okul müdürü