Ekonomi diplomasisinin ihracat üzerine etkisinin analizi

Diplomasi ile ekonomi arasındaki ilişki eski medeniyetlere uzanmaktadır. Medeniyetler arasında imzalanan ilk yazılı anlaşmalar iktisadi imtiyazlar ve ticaret üzerine yapılmıştır. Modern devlet sisteminin oluşturulmasıyla diplomatik ilişkiler resmiyet kazanarak uluslararası ortamda hükümet politikalarını temsil edip, ulusal çıkarlar doğrultusunda hareket etmiştir. İkinci Dünya Savaşı sonrası yeni uluslararası ortamda ortaya çıkan uluslararası (ekonomik) kurumlar küreselleşme, özerkleştirme ve serbesleştirme politikaları aracılığıyla diplomatik ilişkilerini yumuşak ve akıllı güç teknikleri kullanarak sürdürmüştür. Ekonomi yumuşak/akıllı gücün başlıca unsurlarından biridir ve böylelikle diplomasinin siyasi olmayan diğer boyutları olarak ekonomi diplomasisi önem kazanmıştır. Çalışmanın konusu olan ekonomi diplomasisi, ekonomi politikalarını ve araçlarını kullanarak siyasi hedefleri gerçekleştirmeye odaklanan faaliyetler bütünlüğünü ifade etmektedir. Artık günümüzde dış temsilciliklerde, ekonomik konularla ilgilenecek özel diplomatlar görevlendirilmektedir. Ekonomi diplomasisi iki kanaldan gerçekleşmektedir: yatırım ve ticaret. Bu çalışma, ekonomi diplomasisinin ihracat üzerindeki etkilerini analiz etmeyi hedeflemektedir. Araştırmalara göre, bir ülkenin diğer ülkede açtığı dış temsilcilikler iki ülke arasındaki ticaret hacmini önemli ölçüde etkilemektedir. Etkilerinin büyüklüğü ise iki ülkenin gelir seviyesine ve ticari malların farklılaştırma seviyesine bağlıdır. Çalışmada, seçilmiş ülkeler üzerine ekonomi diplomasisinin ihracat üzerine etkisini ölçerken çekim modeli kullanılmıştır. Çekim modelinin tahmininde OLS, Sabit Etkiler Modeli ve Pseudo-Poisson Maximum Likelihood Modeli (PPML) yöntemleri uygulanmıştır. Analiz, 35 ihracatçı ve 59 ithalatçı ülkenin karşılıklı ilişkilerini yansıtan değişkenlerin 2018 yılına ait yatay kesit verilerini kapsamaktadır. Ampirik sonuçlar, dış temsilcilik katsayısının, kullanılan tahmin yöntemine bağlı olarak, %1.5 - %3.3. (OLS ve sabit etkiler) ve %1.2 - %2.1 (PPML ve sabit etkiler) arasında değiştiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, ülkelerin kişi başına gelir düzeyi dikkate alındığında, dış temsilcilik değişkeninin katsayısı farklılık göstermektedir ve ihracat üzerindeki ortalama etkisi %20'dir. Benzer şekilde, ülkeler gelir gruplarına göre sınıflandırıldığında, en yüksek etki orta/orta düşük gelir seviyesi ülkeler arasında kaydedilirken (0.715), en düşük etki yüksek/orta yüksek gelir seviyesi ülkeler arasındadır (0.026).