Ekonomik entegrasyon ve ekonomik karmaşıklık arasındaki ilişki: AB27 ülkeleri analizi

Bu tezin konusu, ekonomik entegrasyon ile çeşitlendirilmiş ve sofistike bir üretim yapısını ifade eden ekonomik karmaşıklık arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Tezin amacı, ekonomik entegrasyonun uzun vadeli dinamik etkilerinin ekonomik karmaşıklık üzerindeki rolünü araştırmaktır. Araştırma sorusu, "Ekonomik entegrasyonun ekonomik karmaşıklık üzerindeki etkileri nedir?" şeklinde belirlenmiş olup bu soru entegrasyonun dinamik etkileri boyutunda ele alınarak yanıtlanmaya çalışılmıştır. Çalışmada, AB27 ülkelerine ait 1996-2018 dönemi yıllık verileri kullanılarak uzun dönemde meydana gelen değişiklikleri incelemek amacıyla panel eşbütünleşme analizi uygulanmıştır. Değişkenler arasında eşbütünleşme ilişkisinin varlığı, Westerlund (2008) Durbin-Hausman eşbütünleşme testi ile sınanmıştır. Uzun ve kısa dönem panel eşbütünleşme katsayı tahminleri için Genişletilmiş Ortalama Grup (AMG) tahmincisi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, panelin geneli için kurumsal kalite, ölçek ekonomileri ve teknolojik ilerleme ile ekonomik karmaşıklık arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki olduğunu göstermiştir. Buna karşılık, panelin geneli için DYY ve verimlilik ile ekonomik karmaşıklık arasında anlamlı bir ilişki tespit edilememiş; ancak ülke bazında yapılan tahminler, bu etkilerin heterojen olduğunu ortaya koymuştur. Sonuçlar, entegrasyonun uzun vadede kurumsal kalite, ölçek ekonomileri ve teknolojik ilerleme aracılığıyla ülkelerin ekonomik karmaşıklık düzeylerini artırdığını göstermektedir. Bu etkilerin pekiştirilmesi için Ar-Ge yatırımları ve faaliyetlerinin teşvik edilmesi, üretim süreçlerinin optimizasyonu, kurumsal yapıların güçlendirilmesi, yüksek teknoloji sektörlerine yatırım yapan firmalara yönelik çeşitli teşvik ve destek programları sağlanması önerilmektedir.