Elazığ ili bağ alanlarında zararlı unlu bit Planococcus ficus (Signoret) (Hemiptera: Pseudococcidae)'nin mücadelesinde odun ve fındık sirkesinin kullanılma olanaklarının belirlenmesi

Planococcus ficus (Bağ unlu biti) Güney Afrika, Akdeniz coğrafyası, Ortadoğu, Arjantin, Kaliforniya ve Meksika bağ alanlarında varlığı tespit edilen önemli bir zararlı türdür. Bağ unlu biti dünyanın bir çok ülkesinde bağ alanlarında çok ciddi zararlar meydana getirebilmektedir. Zararlı bitkide meydana getirdiği direk zararın yanında fumajin meydana getirerek ürün kalitesinin azalmasına ve pazar değerinin düşmesine yol açmaktadır. Bu zararlılara karşı çoğunlukla yaz aylarında insektisit uygulamaları yapılmaktadır. Yapılan insektisit uygulamaları zararlının kabuk altlarında olması, sık bağ yaprakları ve salkımlarında daha fazla bulunması ve biyolojisi nedeniyle çok başarılı olmamaktadır. Bağ unlu biti ile etkin bir mücadele yapabilmek için biyolojileri, dağılışları, sıcaklık ve nemden nasıl etkilendiklerinin belirlenmesi önemlidir. Zararlı son yıllarda Elazığ ili bağ alanlarında önemli zararlar oluşturmaktadır. Bu zararlı ile mücadelede farklı insektisitler kullanılmakta, mücadele başarısı kullanılan ilacın dönemine göre değişmektedir. Ayrıca bu zararlı ile mücadele de kullanılan ilaçların doğal düşmanlara zararlı etkileri bulunmaktadır. Bu çalışmada, zararlının mücadelesinde Odun Sirkesi (OS) ve Fındık Sirkelerinin (FS) repellent ve akut toksisite etkileri belirlenmiştir. Çalışma; 2022 yılı Mart-Ekim ayları arasında Elazığ İli Koruk köyünde bir adet bağ alanında yürütülmüştür. Çalışma sonucunda, odun ve fındık sirkesine gore zararlı populasyonunu düşürme açısından daha etkili olduğu, her iki sirkede de doz arttıkça zararlı populasyonunun azaldığı, negative kontrole gore zararlı populasyonunda ki azalışın istatistiksel olarak önemli olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca sirkelerin Coccinellidae familyası türlerinin toplamında, repellent etki gösterdiği ancak bu etkinin pozitif control uygulamalarına gore önemli olmadığı belirlenmiştir. Çalışma bu zararlı ile mücadele açısından yenilik getirmektedir. Kullanılacak sirkeler ülkemizde buğday depo ve ambar zararlıları ile badem zararlılarına karşı çeşitli çalışmalarda uygulanmış, bağ zararlılarına karşı yapılmış olan bu uygulama ile yenilikçi bir zirai mücadele çalışması sunmaktadır. Bu araştırmada bu zararlıya karşı karbonizasyon ürünü olan odun ve fındık sirkesinin bağ alanlarında zararlı olan P.ficus'a karşı Bağlarda entegre mücadele (IPM) çalışmaları için alternative bir mücadele yöntemi olabileceği gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler: Bağ, Planococcus ficus, Bitkisel İnsektisit, Odun-fındık sirkesi, Mücadele, IPM