Elektrikli araçların ve şarj istasyonlarının iş sağlığıve güvenliği açısından değerlendirilmesi

Bu yüksek lisans tezi, elektrikli araçlar (EA) ve şarj istasyonlarının hızla yaygınlaştığı endüstriyel dönüşüm sürecinde, İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) perspektifinden doğan yeni risk alanlarını çok boyutlu olarak analiz etmektedir. Çalışmanın temel amacı; Türkiye'deki mevcut İSG mevzuatı ve uygulamalarının, elektromobilite ekosisteminde ortaya çıkan özgün risk faktörlerini karşılama yeterliliğini sorgulamak ve etkin bir yönetim modeli sunmaktır. Araştırma, Creswell ve Creswell (2018) tarafından tanımlanan karma yöntem (mixed method) çerçevesinde yapılandırılmıştır. Literatür taraması, uluslararası standart incelemeleri, vaka analizleri ve mevzuat karşılaştırmaları entegre edilerek; teknolojik (yüksek voltaj, batarya kimyası, termal kaçak), organizasyonel (yetkinlik, bakım süreçleri) ve siber-fiziksel (otonom sistemler, siber saldırılar) olmak üzere üç ana eksende risk değerlendirmesi yapılmıştır. Elde edilen bulgular, batarya üretiminden geri dönüşüm süreçlerine kadar kimyasal maruziyet ve solunum riski yönetiminin yetersiz kaldığını; şarj istasyonlarında ise elektrik çarpması, ark flaşı ve termal kaçak risklerinin kritik düzeyde olduğunu göstermektedir. Özellikle Tip B RCD kullanımının ulusal mevzuatta zorunlu tutulmaması ciddi bir güvenlik açığı olarak tespit edilmiştir. IEC 60364-7-722, NFPA 70E ve ISO 45001 gibi uluslararası standartlarla yapılan karşılaştırmalar, Türkiye'nin mevcut yasal altyapısının (6331 sayılı Kanun), EA teknolojilerinin getirdiği hibrit tehlikeleri yönetmede eksik kaldığını ortaya koymuştur. Ayrıca siber-fiziksel sistemlerdeki açıkların, bakım personeli ve operatörler için yeni nesil tehlikeler doğurduğu belirlenmiş; bu kapsamda UN ECE R155/R156, ISO/SAE 21434 ve NIST IR 8473 çerçevelerinin ulusal düzeyde uyarlanması gerekliliği vurgulanmıştır. Sonuç olarak bu tez, biyolojik izleme zorunluluğu, Ark Flaşı analizi ve Tehdit Analizi ve Risk Değerlendirmesi (TARA) gibi spesifik yöntemleri içeren; Fine-Kinney, HAZOP ve FMEA tekniklerinin entegre edildiği hibrit bir risk analiz modeli önermektedir. Çalışma, Türkiye elektromobilite sektöründe İSG standartlarının çağdaş normlara yükseltilmesi adına stratejik bir yol haritası sunmaktadır.