Eleştirel pedagoji ilkeleri bağlamında Türk eğitim sisteminin değerlendirilmesi: Bir ölçek geliştirme çalışması

Bu araştırmanın amacı, eleştirel pedagoji ilkeleri bağlamında Türk eğitim sistemini değerlendirmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Çalışmanın diğer amaçları ise öğretmenlerin eleştirel pedagoji ilkeleri bağlamında eğitim politikasına, eğitim programlarına ve öğretmenin rolüne ilişkin görüşlerinin ortaya koyulması ve öğretmenlerin eleştirel pedagojiye yönelik bakış açılarının öğrenim durumu, kıdem ve branş değişkenleri açısından farklarının incelenmesidir. Ölçek geliştirme sürecinde öncelikle 40 maddelik madde havuzu elde edilmiştir. Benzer ifadeler elenerek madde havuzu uzman görüşüne sunulmuştur. Uzman görüşleri analiz edilerek ölçeğin kapsam geçerlilik çalışması yapılmıştır. 38 maddeden meydana gelen ölçek formu pilot uygulama ile 251 kişiye uygulanmıştır. Elde edilen veriler ile geliştirilen bu ölçeğin yapı geçerliliği için "Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA)" yapılmıştır. Açımlayıcı faktör analizinden sonra 28 madde ve üç faktörden oluşan bir yapı elde edilmiştir. Bu ölçek formu ile 615 öğretmenden veri toplanarak geçerlik güvenirlik analizleri yapılmıştır. Geliştirilen bu ölçeğin Yapı geçerliğini belirlemek, psikometrik özellikleri incelemek amacıyla "Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA)" yapılmıştır. Üç faktörden oluşan yapı toplam varyansın %63'ünü açıklamıştır. Doğrulayıcı faktör analizinde üç faktörlü yapı doğrulanmış̧tır. Çalışmada doğrulayıcı faktör analizi kapsamında χ2 / df (ki-kare / serbestlik derecesi) değeri 3.50, AGFI değeri ise 0.85, GFI değeri 0.86, RMSEA değeri 0.064, NFI değeri 0.91, CFI değeri 0.93, PGFI değeri 0.736, TLI değeri .930 olarak bulunmuştur Uyum indekslerinin bazıları iyi uyuma, bazıları kabul edilebilir uyumu işaret etmektedir. Ölçeğin boyutlarına ait Cronbach Alpha değerleri .959, .936 ve .836 olarak bulunmuştur. Eleştirel pedagoji ilkeleri bağlamında Türk eğitim sistemini değerlendiren "Eleştirel Pedagoji Ölçeği"nin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir. Ayrıca araştırma sonuçları, öğretmenlerin eleştirel pedagoji ilkelerine katılım düzeylerinin orta seviyede olduğunu göstermektedir. Nihai ölçekle öğretmenlerin eleştirel pedagojiye yönelik bakış açılarının öğrenim durumu, kıdem ve branş değişkenlerinde anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Çalışma kapsamında araştırma sonuçları dikkate alınarak uygulayıcı ve araştırmacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.