Elit atletlerde uyku kalite düzeylerinin belirlenmesi ve performansa olan etkisinin incelenmesi

Utku DUMAN, Elit Atletlerde Uyku Kalite Düzeylerinin Belirlenmesi ve Performansa Olan Etkisinin İncelenmesi, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Zonguldak, 2024. Araştırmanın amacı, elit atletlerde uyku kalitesinin belirlenmesi ve bu kalitenin performans üzerindeki etkilerinin çeşitli değişkenlerle incelenmesidir. Çalışmaya ortalama yaşları 20.99 olan toplam 107 elit atletizm sporcusu katılmıştır. Veri toplama sürecinde Kişisel Bilgi Formu ile Uykululuk Ölçeği (Epworth Uykululuk Ölçeği EUÖ) ve Uyku Kalite İndeksi (Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi PUKİ) kullanılmıştır. Tüm veriler SPSS 28.0 paket programında analiz edilmiş, aritmetik ortalamalar ± standart sapma olarak sunulmuş ve kategorik veriler sıklık ve yüzde (%) olarak ifade edilmiştir. Normal dağılım göstermeyen ikili grupların karşılaştırılmasında Mann Whitney U testi, üç veya daha fazla grubun karşılaştırılmasında ise Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, elit atletizm sporcularının uyku kaliteleri (PUKİ=6.28±2.56) ve uykululuk halleri (EUÖ=6.75±4.43) genel olarak iyiye yakın düzeydedir. Elit atletizm sporcularının demografik özelliklerine (cinsiyet ve yaş) göre PUKİ ve EUÖ puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p<0.05). Ayrıca düzenli egzersiz yapma durumlarına (yıllık ve haftalık), milli sporcu ve lisanslı olma durumlarına, uyku öncesi alışkanlıklarına (uyuma pozisyonu, uyku öncesi kafeinli içecek kullanımı, uyurken aydınlatma veya gece lambası kullanımı, uyumadan önce elektronik cihaz kullanımı) göre PUKİ ve EUÖ puanları arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p<0.05). Ancak haftalık egzersiz yapma süresine (gün) göre PUKİ ölçeği ve sigara ile alkol kullanımı alışkanlıklarına göre EUÖ ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmıştır (p<0.05). Bulgular elit atletizm sporcularının genel olarak iyi bir uyku kalitesine ve uykululuk hali düzeyine sahip oldukları tespit edilmiştir. Demografik özelliklere bağlı olarak uyku kalitesi ve uykululuk hali arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Bununla birlikte, haftalık egzersiz yapma süresi (gün) ve sigara ile alkol kullanımı gibi faktörlerin, uyku kalitesi ve uykululuk hali üzerinde potansiyel etkilere sahip olabileceği düşünülmektedir.