Türkiye'de seçkin siyasi kültürü: Adalet ve Kalkınma Partisi örneği

Kitle siyasi kültürü üzerine birçok çalışma olmasına rağmen, seçkin (elit) siyasi kültürü üzerine gerçekten de sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Özellikle Türkiye'de seçkin siyasi kültürü üzerine 1990'lardan bu yana dikkate değer bilimsel bir çalışma yoktur. Bu bakımdan bu çalışmanın esas amacı, literatürdeki bu boşluğu Türkiye'de siyasi kültürün temel öğelerine yeni bir ışık tutarak doldurmaktır. Türkiye'de elit siyasi kültürünün temel karakteristiklerini ortaya koyabilmek için ülkede hâkim ideoloji olan muhafazakârlık kullanılmıştır. Bu bakımdan, Adalet ve Kalkınma Partisi elitleri örnek olay incelemesi için seçilmiş ve 2002-2016 yılları arasındaki Türkiye Büyük Millet Meclisi tutanakları yorumlayıcı epistemolojiye dayalı eleştirel söylem analizi esaslarına göre analiz edilmiştir. Bu çalışma ile elit siyasi kültürünün temel özellikleri yanında Türk muhafazakârlığı da sistematik bir şekilde incelenmiştir. Beklendiği gibi, dindarlık elitlerin en çok içselleştirdikleri ve bütün siyasi kültür öğeleri ile az ya da çok ilişkisi olan temel özellik olarak ortaya çıkmıştır. Daha önceki çalışmalardan farklı olarak, "pragmatizm" muhafazakarların demokrasi, rejim ve liberal ekonomik sisteme bakışlarını anlamada anahtar bir özellik olarak belirmiştir. Bunun ötesinde, pragmatizmin, İslamcılık ve muhafazakârlık arasında en temel ayrım çizgisini de teşkil ettiği görülmüştür. Türkiye 2002 ila 2016 yılları arasında, Adalet ve Kalkınma Partisi'nin pragmatizmi sayesinde elit siyasi kültürü ile ilgili üç önemli dönüşüm geçirmiştir: İlk olarak, elitlerin yukarıda belirilen konulardaki algıları daha pragmatik bir seviyeye dönüşmüştür. İkinci olarak, İslamcı ümmet anlayışı dindar milliyetçiliğe yani Osmanlıcılık bakış açısına evrilmiştir. Bu iki değişimin etkisiyle, bir zamanların İslamcılık anlayışı dindar muhafazakârlığa dönüşmüştür. Anahtar Kelimeler: siyasi kültür, seçkin (elit), muhafazakârlık, pragmatizm, ümmet, Osmanlıcılık, İslamcılık.