Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır ve Süleyman Ateş'in tefsirinin Kur'ân ilimleri açısından karşılaştırılması

Kur'ân-ı Kerîm, tüm insanlığa ve zamana gönderilmiş evrensel bir kitaptır. Bu sebeple vahyedildiği günden kıyamete kadar doğru bir şekilde anlaşılması, yorumlanması ve hayata geçirilmesi için birçok çalışma yapılmış, eserler ve ilimler ortaya konulmuştur. Özellikle tefsir ve ulûmü'l Kur'ân ilimlerinde Kur'ân-ı Kerîm'in murad-ı ilâhîye uygun anlaşılması ve anlatılması amacıyla İslâm âlimleri binlerce eseri İslâm kültürüne kazandırmışlardır. Bununla beraber Kur'ân ilimleri müfessirlerin tefsir yazımında önem verdikleri bir konudur. Çünkü bu ilimlerin her biri gerek kavramsal gerek bağlam gerekse olay bakımından âyetlerin anlaşılmasına da oldukça faydalı olmuştur. Ülkemizde cumhuriyet döneminin başlangıcında Elmalılı M. Hamdi Yazır tarafından yazılan Hak Dini Kur'ân Dili ile son zamanlarda yazılmış en kapsamlı tefsirlerden olan Süleyman Ateş'in Yüce Kur'ân'ın Çağdaş Tefsir'i bu eserler arasında öne çıkmış önemli iki tefsirdir. Bu çalışmada modern asırda farklı zamanlarda yaşamış iki müfessirin Kur'ân-ı Kerîm'in tefsirinde kullandıkları Kur'ân ilimleri, ilgili âyetlere yapmış oldukları yorumlar, açıklamalar üzerinden mukayeseli olarak ele alındı. Ulûmü'l Kur'ân ilminin âyetlerin anlaşılması noktasında önemi vurgulanmaya çalışıldı. Bu çalışmanın sonucunda her iki müfessirin de âyetlerin tefsirinde Kur'ân ilimlerinden geniş bir biçimde istifade ettikleri ancak, klasik dönemden itibaren tartışılan ilimlerde yaklaşım olarak farklılaştıkları saptanmıştır. Elmalılı, tefsirinde bu ilimlerden klasik anlayışın hâkim olduğu bir yaklaşımla istifade etmiştir. Ateş ise klasik anlayışa eleştirel olarak yaklaşan modern tefsir anlayışıyla bu ilimleri ele almıştır. Bu farklılıkta her iki müfessirin zamanının ihtiyaçlarını ve gelişmelerini dikkate almaları etkili olmuştur. Bununla beraber vücûh ve nezâir ilminde ise her iki müfessirinde aynı yaklaşıma sahip oldukları gözlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Tefsir, Ulûmü'l Kur'ân, Elmalılı Hamdi Yazır, Süleyman Ateş, Mukayese