Emine Sevgi Özdamar'ın "Hayat bir kervansaray" adlı romanının eser merkezli yorumlanması

Edebi eserlerin ruhçözümsel ve psikolojik olarak yorumlanmasının SigmundFreud ve Otto Rank'ın öncülüğünde başladığı bilinmektedir. Yirminci yüzyılınilk çeyreğinden bu yana bazıları edebi eserler aracılığıyla eserin yazarınayönelik ruhçözümsel analizler yaparken diğer bazıları ise eserin doğrudankendisini ve eser içerisindeki karakterlerin yorumlanması işini üstlenmişlerdir.Bu tezin ana hedefi ise edebiyat eserinin bir kurmaca dünya, onun içinde yeralan karakterlerin de kurgusal olmalarından hareketle fantastik bir figüranalizi, psikoloji merkezli bir yorumlama yapmaktır. Dolayısıyla eserdışdünyadan bağımsız, otonom (özerk) bir özelliğe sahip olmak bakımındanyazarının dışında kendi kendisinin varlık nedeni olmaktadır.Eseri dış dünyadan bağımsız kılan unsur pek tabi onun kurgusal oluşu vesahip olduğu özerk dil ile ilintili bir mevzudur. Bu kurgusallığın ve kurgusaldünyanın yorumlanması ise bilme ihtiyacı duyan reel özneye (sujeye) dışsalgerçekliğin sorgulanması bakımından didaktik bir fayda sağlamaktadır.Pek tabi sanat eserinin birincil hedefi öğretici olmak değildir ve bu bakımdaneserin kendisinde didaktik bir yön aranamaz. Sanat, örneğin felsefe deolduğu gibi bir düşünme (nazar, theoria), ve eyleme (amel, praksis) değilaksine daha çok bir poiesis ?yapma?, meydana getirme işidir. Bu noktada butezin hedeflediği şey ise psikoloji biliminin varsayımlarından hareketlemeydana getirilmiş bir edebi eserin yorumlanması olacaktır.Yapmış olduğumuz figür analizi veya daha genel olarak psikolojik yorum içinseçmiş olduğumuz eser Almanya'da Almanca eserler veren Emine SevgiÖzdamar'ın ?Hayat Bir Kervansaray? adlı romanıdır. Bu seçimin nedeni iseromanın ana kahramanının özgül (spesifik) bir psikolojik çocuk perspektifisunuyor oluşudur.Tez beş bölümden oluşmakta, ilk bölüm; giriş, ikinci bölüm; psikoloji veedebiyatbilimin irdelenmesi, üçüncü bölüm; romanın içerik ve biçiminikapsamaktadır.Tezin dördüncü bölümü ise, romanın ana kahramanın yaşamı, diğerkahramanlarla olan ilişkisi aşısından psikolojik olarak yorumlanmasınıiçermektedir. Bu bölümde; bahtıl inançlar, ağır ahlaki değerler ve metafizikolgulara (Tanrı, şeytan gibi) maruz kalan bir çocuğun psikolojik açıdansergilemesi olası davranışları ortaya konmaya çalışılmıştır. Bununla birlikte;saplantı, kardeş kıskançlığı, elektra kompleksi ve kompleksin çöküşü gibibaşlıklar altında ana kahramanın sergilediği psikolojik davranışlar figür analiziile yorumlanmaya çalışılmıştır.