İmparatorluktan ulus devlete: Filibeli Ali Fehmi (1871-1922) ve Muvazene Gazetesi

Bu tez, Bulgaristan Jön Türklerinden olan Filibeli Ali Fehmi'nin biyografisini ve Muvazene gazetesinin birinci yıl nüshalarını incelemektedir. Ali Fehmi'nin Jön Türk bağlantıları olduğu yönünde şüpheler doğunca Osmanlı hükümeti, Ali Fehmi'nin resmi görevine son vererek memleketi Filibe'ye dönmesine neden oldu ve Ali Fehmi burada 1897'de Muvazene'yi yayınlamaya başladı. 1877-1878 Rus-Osmanlı Savaşı'ndan sonra, Osmanlı İmparatorluğu'nun eski tebaası olan Bulgaristan'daki Müslümanlar, yeni kurulan Bulgaristan Prensliği'nin vatandaşı olmuştu. Balkan Müslümanları toplumlarının geleceğini yeniden tanımlamaya çalışırken özellikle de Müslüman entelektüeller kültür ve siyaset yoluyla durumlarının daha iyiye gideceğine inanıyordu. Ali Fehmi, bu hedeflere ulaşılmasına katkıda bulunan entelektüellerdendir. Bu tez, Ali Fehmi'nin yayınladığı Muvazene gazetesinin, Bulgaristan'daki Müslümanların ortak sorunları ve yolsuzluk meselelerini ele alarak okurlarıyla nasıl ilişki kurduğunu göstermektedir. Çalışma, aynı zamanda Ali Fehmi ve Muvazene gazetesinin Bulgaristan'da Jön Türk ideolojisinin yerleşmesinde oynadığı önemli rolü de göstermektedir. Ali Fehmi'ye tekil bir kimlik atfetmekten kaçınan bu tez, onun Jön Türkler, Bulgar hükümeti ve Osmanlı hükümeti tarafından nasıl farklı algılandığını ve böylece bu bağlamda nasıl çoğul ve belirsiz bir kimlik kazandığını incelemektedir. Ali Fehmi, Bulgaristan'daki özgürlükten yararlanarak gazetesini özgürce yayınlamış ve bu da Osmanlı hükümeti tarafından hafiyeler ve Bulgar Komiseri aracılığıyla gözetlenmesine yol açmıştır. Ali Fehmi ile Osmanlı hükümeti arasında artan gerginliğe ek olarak, 1905'te Bulgar hükümeti tarafından da sınır dışı edilmiştir. Daha sonra Paris, Cenevre, Mısır ve Afganistan'da bulunmuştur. Bu tez, Ali Fehmi'nin kendisini önce yerel, sonra küresel olarak Müslümanların ve Türklerin gelişip ilerlemelerine adadığının da altını çizmektedir. Bu araştırmada kullanılan başlıca kaynakların çoğu Osmanlı arşiv belgeleri ve Muvazene'nin birinci yıl nüshalarıdır. Bu tez, genel olarak Bulgaristan'daki Müslümanlar ve özellikle de Jön Türkler hakkındaki mevcut literatüre katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.