Endokrinolojik nedenlerle yoğun bakımda takip edilen hastalarda mortalite sıklığı ve ilişkili risk faktörleri

Giriş ve Amaç: Endokrin acil durumlar yoğun bakım ünitesine yatış gerektiren ciddi sağlık sorunlarına ve mortalite artışına neden olabilmektedir. Bu çalışmamızda endokrin nedenlerle yoğun bakım ünitesinde takip edilen hastalarda mortalite oranlarını ve ilişkili risk faktörlerini tespit etmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada 2013-2023 yılları arasında, hastanemiz dahili yoğun bakım ünitesinde endokrinolojik sebeplerle takip edilen 330 hastanın verisi retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Hastaların yatış endikasyonları, klinik ve demografik verileri ve laboratuvar bulguları karşılaştırılmak üzere kayıt altına alındı. Hastalar yatış endikasyonlarına göre diyabetik ayak ülseri (DAÜ), hiperosmolar hiperglisemik durum (HHD), diyabetik ketoasidoz (DKA), hipoglisemi ve nadir görülen diğer endokrin acil durumlar olarak gruplandırıldı. Daha sonra hastaların mortalite oranları ve ilişkili risk faktörleri karşılaştırıldı. Bulgular: Hastalarımızın yaklaşık yarısını (%49.7) DAÜ hastaları oluşturdu. Bunu sırasıyla DKA tanılı (%33.3) ve HHD tanılı (%10) hastalar takip etti. Kalan %10'luk grubu ise adrenal yetmezlik, ciddi hipoglisemi, miksödem koması ve tirotoksik kriz tanılı hastalar oluşturdu. Yüksek sayılı hasta gruplarımızda en yüksek ölüm oranı DAÜ'lü hastalarda (%31.7) saptanırken, bunu sırasıyla HHD (%21.2) ve DKA (%8.1) tanılı hastalar takip etti. Ciddi hipoglisemi nedeniyle takip edilen hasta sayımız oldukça düşük (8 hasta, %2.4) olmakla birlikte, takip süresinde 2 ölüm ve %25'lik ölüm oranı ile dikkat çekti. Adrenal yetmezlik, miksödem koması ve tirotoksik krizli hastalarımızda ise herhangi bir ölüm saptanmadı. Hasta grupları arasındaki anlamlılık düzeyleri farklılık göstermekle birlikte, genel olarak erkek cinsiyet, ileri yaş, uzun diyabet süresi, diyabetik nefropati varlığı, eşlik eden kardiyovasküler hastalıklar (hipertansiyon, koroner arter hastalığı, konjestif kalp yetmezliği), düşük albümin ve hemoglobin düzeyleri ve yüksek akut faz reaktanları artan ölüm oranları ile ilişkiliydi. Sonuç: Çalışmamızın en dikkat çekici yönü, en sık yoğun bakım ihtiyacının ve en yüksek ölüm oranının DAÜ'lü hastalarda saptanmasıdır. Bu hasta grubunda koruyucu ayak bakımı önlemleri, risk faktörlerinin azaltılması, erken tanı ve etkin tedavi stratejileriyle morbidite ve mortalite oranlarını azaltmak mümkün olabilir. Ayrıca üç hasta grubunda artmış ölüm oranları ile ilişkili bulunan, diyabetin kronik mikro ve makrovasküler komplikasyonları ile eşlik eden kardiyovasküler hastalıklarla etkin mücadele, genel sağ kalıma olumlu katkıda bulunabilir. Anahtar Kelimeler: Diyabetik Ayak Ülseri, Hiperglisemik Hiperosmolar Durum, Diyabetik Ketoasidoz, Hipoglisemi, Yoğun Bakım Ünitesi, Mortalite, Kardiyovasküler Hastalıklar