Endülüs Emevî Devletinde donanma (711-1031)

Müslümanların Kuzey Afrika'yı fethe başlamalarının üzerinden henüz bir asır geçmeden İslam orduları Atlas Okyanusu sahillerine ulaşmışlardır. 711 yılında Müslümanların İspanya ve Portekiz'i fethetmesiyle birlikte İber Yarımadasında sekiz yüzyıl süren İslam hâkimiyeti başlamıştır. İslam dünyasının geri kalanından denizle ayrılan Endülüs Emevî Devleti için ilk asırlarda bu durum düşmanlarından korunmanın bir vasıtası olurken yıkılış devirlerinde İslam dünyasından uzak kalmanın bir sembolü olmuştur. İslam fetihleri sonrasında Emevîler karadaki fetihlere ağırlık vermişler ve donanma öncelikli bir ihtiyaç olarak görülmemiştir. Ancak ilerleyen zamanlarda Viking ve Fatımî tehlikesine karşı donanma gücü oluşturulmuş ve bu güç devletin yükseliş çağı olan X. yüzyılda Batı Akdeniz'de Hristiyan devletlere karşı üstünlüğünü sağlayan bir araç olmuştur. Almería ve Sevilla başta olmak üzere birçok şehirlerde oluşturulan deniz üsleri ve tersaneler deniz gücünün fizikî temelini oluştururken gerek Müslüman gerekse gayrimüslim Endülüs tebaası donanmanın insan kaynağını teşkil etmiştir. Çalışmamızda İslam öncesi ve İslam'ın ilk yıllarındaki denizcilik faaliyetlerinden kısaca bahsedilmiş ve sonrasında Endülüs'ün 711 yılından fethinden Endülüs Emevî Devleti'nin parçalandığı 1031 yılına kadar devlet kontrolü dışındaki deniz akınları ve özellikle Viking akınlarından sonra teşekkül eden resmî donanma faaliyetlerini incelemeye çalıştık. Donanma faaliyetlerine ek olarak donanmanın komuta ve personel yapısını, donanmada kullanılan gemileri, önde gelen liman ve tersaneleri, bu dönemde denizciliğe dair temel bilgileri de vermeye çalıştık. Endülüs Emevî Devleti'nin dağılmasından sonra oluşan devletlerin donanma faaliyetleri konumuzun dışında kalmıştır. Muhakkak ki bu zaman dilimi farklı bir araştırmaya konu olacaktır.