Endülüs'te kadın (711-1492)

Müslümanların İber Yarımadası'ndaki sekiz yüzyılı aşan varlıkları süresince, politik çalkantılar, yıkımlar, kaybedilen topraklar, bölgenin sık sık maruz kaldığı isyan ve işgallere rağmen, bünyesinde barındırdığı farklılıklarla gelişen ve çeşitlenen Endülüs medeniyeti, her yönüyle incelenmesi gereken bir hazine olarak karşımızda durmaktadır. Bu zengin yapısıyla Endülüs tarihi içerisinde, toplumun yarısını teşkil eden kadınların da ilmî, siyasi ve sosyal alandaki dikkat çekici ve belirgin konumları ile var oldukları bilinmektedir. Kaynaklardaki bilgiler ışığında, Endülüslü kadınların toplumsal hayatta aktif, siyasete etki edebilen, ilim ve edebiyatta söz sahibi, mesleklerini icra eden, çalışan bireyler olarak Endülüs medeniyetine önemli katkılarının bulunduğu bilinmektedir. Giriş ve dört bölümden oluşan bu çalışmada, 711'de Müslümanların Endülüs'ü fethinden 1492'de siyasi hakimiyetlerinin sona erişine kadarki süre içerisinde yaşamış olan kadınların siyaset, aile, ekonomi ve saray hayatındaki faaliyetleri ve konumlarına yer verilmektedir. Çalışmanın ilk bölümü, Endülüslü kadınların isimlendirmelerine hasredilmiştir. Bu sayede Endülüslü kadınların kim oldukları, kaynaklarda hangi isim ve nitelendirmelerle yer aldıkları anlaşılmaktadır. Aile hayatında kadının konumuna odaklanılan ikinci bölümde evlilik türleri, aile içi ilişkilerde kadının konumu, mülkiyet hakkı gibi konulara değinilmektedir. Endülüs toplumunda kadınların statüleri ve buna bağlı şekillenen görünürlükleri, çalışma hayatındaki faaliyetleri ile dinî yaşantıdaki etkinlikleri ele alınmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise kronolojik bir şekilde Endülüs siyasi hayatında hanedan üyesi kadınların etkin rollerinden örneklerle bahsedilmektedir.