Enerji etkin stadyum tasarım kriterleri önerisi

Enerji etkin bina üretimi ve değerlendirilmesi, iklimsel değişiklikler ve küresel ısınma ile mücadele ettiğimiz son günlerde üzerinde durulan önemli bir konudur. Çevresel etkiyi azaltmak kaygısıyla üretilen enerji etkin binalar farklı sistemlerce değerlendirilmektedir. Bu sistemler bina tiplerini ve değerlendirme kriterlerini farklı kategorilere ayırmış durumdadır. Yaygın olarak üretilen konutlar, kentsel ölçekteki projeler, yeni inşa edilen yapılar ya da iyileştirilen yapılar üzerinden yapılan sınıflandırmaların yetersiz kaldığı durumlar bulunabilmektedir. Stadyum binalarının tasarımı ve değerlendirilmesi bu durumlara örnektir. Dünya genelinde yaygın olarak üretilen futbol stadyumları ortak olarak FIFA kriterleri kapsamında tasarlanıp uygulanmaktadır. Bu durum stadyum binalarının ortak nitelikte üretilebilmesini sağlamaktadır. Fakat enerji etkin stadyum üretimi söz konusu olduğunda LEED, SBTool, BREEAM, CASBEE, HK-BEAM ve SBAT gibi farklı yeşil bina değerlendirme sistemlerine başvurulmaktadır. Bu sistemlerden sadece SBAT değerlendirme sistemi stadyum binalarının tasarım kriterleri doğrultusunda geliştirilmiştir. Çalışma kapsamında incelenen, LEED, SBTool, BREEAM, CASBEE, HK-BEAM, SBAT gibi yeşil bina değerlendirme sistemleri ve FIFA kriterleri doğrultusunda geliştirilen "Enerji Etkin Stadyum Tasarım Kriterleri" stadyumların ihtiyaçları ve çevresel etkileri göz önüne alınarak oluşturulmaktadır. Dünya genelinde enerji etkin stadyum üretiminde yaygın kullanılan sertifika sistemi LEED'tir. Bu nedenle çalışma kapsamında LEED sertifikası alan; Castelao Stadyumu, Başakşehir Fatih Terim Stadyumu ve Fonte Nova Stadyumu detaylı bir şekilde incelenmektedir. Bu stadyumların yanı sıra SBAT değerlendirme sistemi kapsamında dengeli bulunan Green Point Stadyumu, Moses Mobhida Stadyumu ve Peter Mokhaba Stadyumu da detaylı incelenmektedir. Değerlendirildikleri sertifika sistemince incelenen bu altı stadyum çalışma kapsamında geliştirilen "Enerji Etkin Stadyum Tasarım Kriterler" tarafından yeniden değerlendirilmektedir ve sonuçlar analiz edilmektedir. Sonuç olarak LEED ve SBAT sistemlerinin stadyum binalarının enerji etkinliğini değerlendirmekte yetersiz kaldıkları kriterlerin olduğu görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Enerji Etkin Bina, Yeşil Bina Sertifika Sistemi, Stadyum, Enerji Etkin Stadyum Tasarım Kriterleri