Enerji piyasaları ve ekonomik politika belirsizliği arasındaki dinamik bağlantılılık ilişkisinin incelenmesi: Net enerji ihracat ve ithalatçısı ülkelerden kanıtlar

Enerji piyasaları ve ekonomik politika belirsizliği ilişkisinden sağlanabilinecek çıkarımlar, son yıllarda akademisyen ve enerji piyasası paydaşlarının ilgisini çekmektedir. Literatürdeki çoğu çalışma, petrol fiyatlarının enerji piyasalarını temsil ettiği varsayımından yola çıkarak, petrol fiyatları ve ekonomik politika belirsizliği arasındaki etkileşimi araştırmış ve enerji piyasası paydaşlarının farklılıklarını gözetmeksizin, belirli birkaç ekonomik politika belirsizliği endeksine odaklanmıştır. Bu çalışmada ise heterojen enerji piyasası ve birbirinden farklı kaygılar güden piyasa paydaşları dikkate alınarak, ilgili literatürdeki bakış açısı genişletilmeye çalışmıştır. Bu doğrultuda geçmiş çalışmalardan farklı olarak; enerji piyasasını domine eden fosil enerji kaynaklarının fiyatları (gaz, kömür ve petrol) ile seçili enerji kaynaklarının net ihracatçısı ve net ithalatçısı olan ülkelerin ekonomik politika belirsizliği arasındaki ilişki, Diebold ve Yılmaz'ın (2009, 2012, 2014) bağlantılılık yaklaşımına dayalı bir TVP-VAR modeliyle incelenmiştir. 01.01.1997-01.09.2022 döneminde aylık 309 gözlemin kullanıldığı analiz sonucunda, üç bulgu dikkat çekmektedir. İlk olarak, enerji piyasaları ve ekonomik politika belirsizliği getirileri arasındaki yayılımlar çift yönlü gerçekleşmektedir ve zamana bağlı olarak değişiklik göstermektedir. İkincisi; ekonomik politika belirsizliği, petrol ve kömür piyasalarından gerçekleşen getiri yayılımların genellikle alıcısı konumunda iken net gaz ihracatçı ve ithalatçısı ülkelerin ekonomik politika belirsizliği, gaz fiyatlarının vericisi konumundadır. Üçüncüsü, kriz dönemlerinde gerçekleşen yayılımlar %5-10 oranında artmaktadır. Elde edilen bulgular, politika yapıcılar ve enerji piyasası paydaşları için önem arz etmektedir.