Enerji şartı antlaşması'nın modernizasyonunun yatırım uyuşmazlıklarının çözümü üzerindeki etkisi

Enerji, hem ulusal devletler düzeyinde hem de Avrupa Birliği gibi devletler birliği düzeyinde toplum ve ekonomi için hayati öneme sahiptir. Devletlerin kalkınması açısından önemli bir yapı taşı olan enerji yatırımlarının, hem yatırımcı hem Devlet için hukuki koruma ihtiyacı kaçınılmaz hale gelmiştir. Bu ihtiyaca çözüm olarak enerji yatırımlarının korunmasına yönelik uluslararası yatırım hukuku geliştirilmiştir. Bu alan içerisinde özellikle yatırım tahkimi davalarının çoğunluğunu oluşturan enerji yatırımları, ayrı bir anlaşma olan Enerji Şartı Antlaşması ile düzenlenmiştir. Bu Antlaşma, çok taraflı bir yatırım anlaşması olarak enerji politikasını düzenleyen hükümleri ve içerdiği yatırım uyuşmazlıkları çözüm mekanizmaları ile yorumlanmakta ve uygulanmaktadır. Zaman içerisinde, enerji yatırım uyuşmazlıklarından kaynaklanan davalar da dâhil olmak üzere yatırım tahkimi açısından Antlaşmanın içerdiği birçok hüküm, çağın gereksinimlerini karşılamadığı ve iklim politikası önlemlerine uyum sağlamadığı gerekçesiyle eleştiri konusu olmuştur. Bu bağlamda Avrupa Birliği ülkeleri kendi aralarındaki ikili yatırım anlaşmalarına son vermiş ve ardından Enerji Şartı Antlaşması'ndan çekilme kararı almışlardır. Bu noktada, Antlaşmanın modernizasyonu da dâhil olmak üzere yeni yaklaşımlar geliştirilme ihtiyacı doğmuştur. Böylece modernizasyon süreci, Antlaşmanın yeniden tasarlanmasını gerektirmiştir. Çalışmamız kapsamında Antlaşmanın modernizasyonunu gerektiren olaylar ve özellikle yatırım tahkimi sistemine getirilen eleştiriler üzerinde durulacak, ardından, sistemin aksaklıkları sebebiyle Avrupa Birliği'nin Antlaşmadan çekilme kararı almasından sonra karşılaşılan mevcut durum ve gelecekteki olası senaryolar değerlendirilerek tüm bu gelişmelerin yatırım uyuşmazlıklarının çözüm süreci üzerindeki etkisi analiz edilecektir.