Enes B. Mâlik'in hadis ilmindeki yeri

İslam'ın ikinci ana kaynağı olan hadîs ilmi Resûlullah'ın (s.a.v.) sözleri, eylemleri, takrirleri, yaratılış ve ahlâki özellikleriyle ilgili olması sebebiyle ilk yıllardan itibaren üzerinde önemli araştırmalar, çalışmalar yapılmıştır. Hadîs râvilerinin gösterdikleri gayret, izlemiş oldukları metot, hadis ilmi için ehemmiyet arz etmektedir. Sahâbe, Hazreti Peygamber (s.a.v.)'in sünnetini hıfzederek, anlayarak, lafzını ve anlamını – çok yorum yapmayarak – akabinde gelen tâbiîn nesline intikal ettirmişlerdir. Tâbiîn nesli de bu mirası kendilerinden hemen sonra gelen nesillere intikal ettirmişler, daha sonra gelenler ise aynı biçimde devam ettirmişlerdir. Gayemiz, sünneti müdafaa hizmetinde bulunan âlimlerin gayretlerini ve çalışma yöntemlerini öğrenmektir. Bu alimler içinde Enes b. Mâlik'in gösterdiği ilmî çabaları ve yöntemleri, çalışmamıza bir yol gösterici olmuştur. Enes b. Mâlik, hadîsi rivâyet etmede hassas davranan sahâbîlerden birisidir. Hadis rivâyet ederken de oldukça dikkatli ve temkinli davranmıştır. O, yaşadığı devirde ilmî açıdan kendini göstermiş, akranları, yaşıtları ve hocaları tarafından takdir edilmiş bir sahâbidir. Bu tezde Enes b. Mâlik'in hadis ilmindeki yeri üzerine çalışılmıştır. Bu çalışmamız bir girişten ve iki bölümden meydana gelmektedir. Giriş bölümünde, çalışmanın önemi, amacı, araştırmanın metodu ve kullanılan kaynaklar ele alınmıştır. Birinci bölümde, Enes b. Mâlik'in hayatı ve kişiliği üzerinde durulmuştur. Enes b. Mâlik'in İslam'la şereflenmesi, çocukluğu, gençliği, vefâtı, ahlakî ve ilmî kişiliğine temas edilmiştir. İkinci bölümde, Enes b. Mâlik'in hadis ilmindeki yeri üzerinde duruldu. Onun müksirûndan biri olarak hadis ilmindeki yeri ve önemi gösterilmeye çalışıldı. Enes b. Mâlik'in üslûbu, hadis yazmakla ilgili ifadeleri, sâhifesi, mürsel hadisle alakası, kendine yöneltilen eleştiriler ve hadis tedrisinde bulunduğu hocalar hakkında bilgi verildi. Bununla beraber Hz. Enes'in meşhur talebelerinden bir kısmının hayatlarına değinildi. Ayrıca Haccâc'ın kendisine yaptığı zulmünden de bahsedildi. Enes b. Mâlik'in hadis ilmindeki yerini görebilmek için öncelikle Kütüb-i Sitte'ye öncelik verdik. Ayrıca Hayatu's- Sahâbe, tabakat kitapları, İsâbe, Üsdü'l-Ğabe gibi sahâbe rical kitaplarına, İslam Tarihi eserlerine bakıldı. Daha sonra ise, Hz. Enes'ten gelen rivâyetlerin değerlendirilmesi, rivâyetlerin sayısı, konusu, kaynaklardaki dağılımı ve sonuç bölümü ile çalışma sonlandırılmıştır. Bu ve bunun benzeri sahâbîlerin rivayetlerini, metodlarını bilmek, İslâm Dini'nin ikinci kıymetli kaynağı olan sünneti, daha iyi öğrenmemize vesile olacaktır. Yapılan bu çalışma, geçmişte ilme hizmet eden Enes b. Mâlik'in çalışmalarını, çabalarını ve sünnete karşı gösterdiği hassasiyetini yansıtacaktır.