Enflasyon döneminde bireylerin para yanılsaması algılarına ilişkin nitel bir analiz

Para yanılsamasının iktisat literatürüne girişi, yaklaşık yüz yıl önce, Neoklasik İktisatçılardan olan Amerikalı Irving Fisher (1867-1947) tarafından yapılmıştır. Para yanılsaması konusunda birçok teorik ve deneysel çalışma yapılmış, bir çok farklı yaklaşım ortaya konulmuş olmasına karşın, bu konudaki teoriler görüş birliği oluşturmaktan uzaktır. Günümüzde özellikle davranışsal iktisatçıların deneysel çalışmalarla açıklamaya çalıştıkları para yanılsaması olgusu, iktisat geleneğinde sınırlı rasyonalite ya da rasyonalite varsayımının ihlali olarak ifade edilmektedir. Para yanılsamasının varlığını savunan iktisat teorilerinde yanılsamanın ortaya çıkmasının ana sebebinin, bireylerin ekonomik konularda reel olarak değil de nominal olarak düşünme alışkanlıklarının olduğu ileri sürülmüştür. Bu tezin amacı yüksek enflasyon ortamında bireylerin para yanılsamasına düşüp düşmediğini tespit edip, böyle bir ekonomide yaşayan bireylerin nominal ve reel değerler arasındaki farkı dikkate alıp alamadıklarını ortaya koymaya çalışmaktır. Bu amaç doğrultusunda, 20 katılımcı ile yapılmış olan derinlemesine görüşme bulgularına göre; son yıllarda yüksek enflasyon oranlarına sahip Türkiye ekonomisinde katılımcı bireylerin tamamına yakınının nominal ve reel değerler arasındaki farkı algıladıkları ve para yanılsamasına düşmedikleri tespit edilmiştir.