Enflasyon ve istikrar programları

154 ÖZET Fiyat istikrarının, dolayısıyla ekonomik istikrarın bir türlü sağlanamadığı Türkiye'de pek çok ekonomik kriz yaşanmış, özellikle 19901ı yıllarda enflasyonun hız kazanmasıyla yaşanan krizler sıklaşmış ve ekonomiyi tahrip edici sonuçları daha da artmıştır. Uygulanan istikrar programlan enflasyonun hızını zaman zaman düşürmüş ancak kalıcı bir iyileşme sağlanamamıştır. Amaçlarından biri Türkiye'de yaşanan enflasyon süreci ve krizlerin temel sebeplerinin incelenmesi olan bu çalışmada, bu amaç doğrultusunda yaşanan enflasyon süreci dönemler halinde ele alınmış, uygulanan istikrar programları ve sonuçtan değerlendirilmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde enflasyonla ilgili teorik bilgiler verilmiş, faklı yaklaşımların enflasyonla ilgili görüşleri açıklanmıştır. Enflasyonun temel nedenleri ve sonuçlan incelenmiştir. Ekonomik istikrar isimli ikinci bölümde ekonomik istikrarın sağlanması yönünde geliştirilen temel yaklaşımlar hakkında bilgi verilerek, Ortodoks ve heterodoks istikar programlan açıklanmıştır. Üçüncü ve dördüncü bölümlerde ise Türkiye'de 19901ı yıllara kadar olan dönemlerde ve 1990'lı yıllardan sonraki dönemlerde yaşanan enflasyonist süreç ve uygulanan istikrar programlan incelenmiştir. Son bölümde ise son yıllarda uygulaması giderek yaygınlaşan enflasyon hedeflemesi yaklaşımı ele alınmıştır. Bu yaklaşımının avantaj ve dezavantajları, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde uygulama sonuçları incelenerek, enflasyon hedeflemesi politikasının Türkiye'de enflasyonla mücedelede alternatif bir politika olarak uygulanabilirliği tartışılmıştır.155 Enflasyonla mücadelede uygulanan döviz kuru ve parasal hedefleme politikaları ile basan elde edilememesi iktisatçıları yeni arayışlar içine sokmuştur. Son yıllarda dünyada giderek yaygınlaşan enflasyonun doğrudan hedeflenmesi politikasının başarılı olması Türkiye'yi de enflasyon hedeflemesine yöneltmiştir. Ancak Türkiye ekonomisinde enflasyon hedeflemesinin basan ile uygulanabilmesi için gerekli koşullar henüz tam anlamıyla sağlanamamıştır. Enflasyonun en önemli nedeninin düzen ve kısıtlama getirilememiş kamu harcamaları olduğu Türkiye ekonomisinde, artan kamu açıklan çözülmesi giderek zorlaşan bir problem haline gelmiştir. Enflasyonun düşürülmesi ve ekonomik istikrarın sağlanabilmesi için kamu kesimi finansmanında sağlam kaynakların yaratılması, kamu harcamalarının ise verimli alanlara yöneltilerek sınırlı ölçüde yükselmesi sağlanmalıdır. Enflasyona karşı mücadelede başarı için, uygulamaya konulan istikrar programları sonuna kadar Kararlılıkla yürütülmelidir. Sadece talep kısıcı politikalar izlenmesi yeterli değildir. Talep kısıcı politikalar yanında yapısal sorunlarında çözülmesi gerekmektedir.