Engelli öğrencilerin yükseköğretim süreçlerindeki kolaylaştırıcı ve engelleyici unsurlar: İstanbul Üniversitesi örneği

Bu çalışma, "Engelli öğrencilerin yükseköğretim süreçlerindeki engelleyici ve kolaylaştırıcı unsurlar nelerdir?" sorusuna cevap arayarak mevcut mevzuat ve uygulamaların engelli öğrencilerin deneyimleriyle hangi noktalarda olumlu olarak buluştuğunu ve hangi noktalarda yetersiz kaldığını ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma deseni ve durum çalışması ile tasarlanan bu çalışma kapsamında, 2018/2019 eğitim öğretim yılında İstanbul Üniversitesi örgün öğrenim programlarında öğrenimine devam eden 10 engelli öğrenci ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Toplanan veriler betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Betimsel analiz İşlevsellik, Yeti yitimi ve Sağlığın Engellilik Uluslararası Sınıflandırmasının (ICF) Bağlamsal Etmenleri ile ilişkilendirilerek yapılmıştır. Betimsel analiz sonucunda bulgular, ICF Çerçevesi ile uyumlu olarak, 6 ana tema altında toplanmıştır: 1) Ürünler ve Teknoloji, 2) Doğal Çevre ve Çevrede İnsan Yapımı Değişiklikler, 3) Destek ve İlişkiler, 4) Tutumlar, 5) Hizmetler, Sistemler ve Politikalar, 6) Kişisel Faktörler. Araştırma sonuçlarına göre yerleşkenin fiziki yapısının erişilebilir olmamasının, yükseköğretime geçiş süreci de dâhil olmak üzere sunulan hizmetlerin yetersizliği ve hizmetlerin uygulanmasındaki aksaklıkların, öğretim elemanlarının olumsuz tutumlarının, eğitim ve öğretim uygulamalarında yardımcı teknolojilerin kullanılmamasının öğrencilerin eğitime eşit erişimini ve tam katılımını engellediği tespit edilmiştir. Buna karşılık, Engelli Öğrenci Birimlerinin akademik ve sosyal desteğinin, yerleşkedeki fiziksel düzenlemelerin, destekleyici sosyal ilişkilerin ve öğretim elemanlarının olumlu tutumlarının öğrencilerin yüksek öğretim süreçlerine olumlu olarak yansıdığı görülmüştür.