Engelli sınıf öğretmenlerinin okul iklimine uyumu

Bu araştırma, engelli sınıf öğretmenlerinin görev yaptıkları okullarda karşılaştıkları fiziksel, sosyal, yönetsel ve psikolojik koşulları temel alarak okul iklimine uyum süreçlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Eğitim sistemlerinin kapsayıcı yapısını değerlendirme noktasında, engelli öğretmenlerin deneyimleri hem bireysel hem de kurumsal düzeyde önemli ipuçları sunmaktadır. Ancak Türkiye'de bu konuya yönelik yapılan çalışmalar oldukça sınırlıdır ve genellikle öğrenci merkezli kapsayıcı eğitim anlayışı üzerinden yürütülmektedir. Bu bağlamda araştırma, engelli öğretmenlerin okul iklimiyle kurdukları ilişkinin çok boyutlu doğasını ortaya koyarak, literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmayı hedeflemektedir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgu bilim (fenomenoloji) deseni benimsenmiştir. Farklı engel türlerine (görme, işitme, fiziksel ve kronik hastalık) sahip 17 sınıf öğretmeniyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler, içerik analizi yoluyla tematik olarak çözümlenmiş; bu süreçte kodlar, alt temalar ve ana temalar oluşturulmuştur. Analizler sonucunda, engelli öğretmenlerin okul iklimine uyumunu etkileyen beş ana tema belirlenmiştir: Fiziksel erişim imkânları, sosyal destek ve ilişkiler, yönetim tutumu, mesleki tatmin ve uyum stratejileri ile algılanan zorluklar ve çözüm önerileri. Katılımcıların çoğu, okul ortamında karşılaştıkları yapısal ve kültürel engellerin yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda psikolojik ve sosyal boyutta da etkili olduğunu belirtmiştir. Bununla birlikte bireysel çaba, meslektaş dayanışması ve yönetsel duyarlılık gibi unsurların, uyumu kolaylaştırıcı işlev gördüğü ifade edilmiştir. Araştırma, hem kuramsal düzeyde hem de eğitim politikaları bağlamında önemli katkılar sunmaktadır. Engelli öğretmenlerin yalnızca eğitim sistemine dâhil edilmesi değil; bu sistem içinde desteklenmeleri, görünür kılınmaları ve eşit koşullarda görev yapmaları gerektiği vurgulanmaktadır. Bu doğrultuda, okul yöneticilerinin etik liderlik becerileri, fiziksel erişilebilirlik düzenlemeleri, pozitif ayrımcılık politikaları ve sosyal destek sistemleri üzerine yeniden düşünülmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Engelli öğretmenler, Okul iklimi, Kapsayıcı eğitim, Uyum süreci, Mikroagresyon, Psikolojik güvenlik