Araştırmacı olarak İngilizce öğretmeni: Pratik ve teori arasında bir köprü inşa etmek

Öğretmenlerin yalnızca bilgi aktarıcıları olarak değil, aynı zamanda bilgi üreticileri olarak da yeniden kavramsallaştırılması, eğitimde önemli bir paradigma değişimine yol açmıştır. Bu değişimin temel bir yönü, özellikle araştırmacı-öğretmen rolü perspektifinden, öğretmen kimliğinin yeniden tanımlanmasıdır. Özellikle 21. yüzyılın başlarından itibaren, küresel eğitim politikaları ve öğretmen eğitimi uygulamaları, öğretmenleri sınıf içi uygulamaları sorgulayan, eleştirel düşünen ve sistematik veri toplayarak kararlar alan özerk profesyoneller olarak konumlandırmayı amaçlamıştır. Bu bağlamda, mevcut çalışma İngilizce öğretmenlerinin araştırmaya ilişkin algılarını, uygulama ve araştırma arasındaki ilişkiyi, öğretmenlerin araştırmaya katılımının önündeki engelleri ve öğretmen-araştırmacı kimliğini nasıl geliştirdiklerini anlamayı amaçlamaktadır. Çok aşamalı karma yöntem tasarımını benimseyen çalışma, dört aşamada yürütülmüştür: (a) müfredat döküman analizi, (b) anket yoluyla nicel veri toplama ve analizi, (c) bir eğitim programı ve ardından yürütülen eylem araştırması aracılığıyla nitel veri toplama ve sonunda (d) tüm süreci kapsayan yarı yapılandırılmış görüşmelerin derinlemesine analizi. İlk aşamada, Türkiye'deki 44 devlet üniversitesinin İngilizce Öğretmenliği (İÖ) lisans programları incelenmiştir. Analiz, müfredatlara araştırma yöntemleri derslerinin dahil edildiğini göstermiştir. Ancak bu derslerin süreleri ve içerikleri üniversiteler arasında bir dereceye kadar farklılık göstermekte olup, bazı programlar daha fazla zaman ayırmakta ve daha kapsamlı içerik sunmaktadır. İkinci aşamada toplanan anket verileri, katılımcı öğretmenlerin (N = 112) araştırmayı büyük ölçüde akademik, istatistik temelli ve sınıf içi uygulamalarla ilgisiz bir uğraş olarak algıladıklarını ortaya koymuştur. Ayrıca, araştırma yapma ve okuma oranları ile araştırmayı mesleki gelişim için bir araç olarak algılama seviyeleri dikkate değer şekilde düşüktür. Zaman kısıtlamaları, teorik bilgi ve kurumsal destek eksikliği ile mesleki izolasyon temel engeller olarak ortaya çıkmıştır. Üçüncü aşamada, öğretmen araştırması eğitimi kursuna katılan ve eylem araştırması yapan beş gönüllü öğretmenle derinlemesine çalışmalar yürütülmüştür. Katılımcı öğretmenlerin araştırmaya ilişkin bakış açılarında önemli bir değişiklik yaşadıkları gözlemlenmiştir. Eylem araştırması uygulaması sayesinde sınıf içi sorunlara sistematik çözümler geliştirmiş, reflektif düşünme becerilerini ilerletmiş ve mesleki özerkliklerini güçlendirmişlerdir. Dördüncü aşamada gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler, katılımcı öğretmenlerin eğitim kursu ve eylem araştırması uygulaması sayesinde araştırmaya karşı olumlu tutumlar geliştirdiklerini ortaya koymuştur. Öğretmenler, karşılaştıkları zorluklara rağmen akran iş birliğinin ve sürdürülebilirliğin önemini vurgulamışlardır. Çalışmanın genel bulguları, sürecin öğretmenlerin yansıtıcı düşünme ve sistematik problem çözme becerilerini geliştirdiğini ve öğretmenlere araştırmacı-öğretmen kimliğinin mesleki gelişim açısından sürdürülebileceğini gösterdiğini ortaya koymuştur. Mevcut araştırma, öğretmenlerin araştırmaya katılımını artırmak için yalnızca bilgi aktarımını değil, aynı zamanda motivasyonel faktörleri ve kurumsal desteği de ele alan çok boyutlu stratejilerin gerekliliğini ortaya koymaktadır. Araştırma sonunda, araştırmacı-öğretmen kimliğinin oluşumunun, yapılandırılmış mesleki gelişim uygulamaları, yansıtıcı öğrenme ortamları ve iş birlikçi okul kültürü aracılığıyla sürdürülebileceği sonucuna varılmıştır.