Ensâbü'l-Eşraf'ta Esbâbü'n-Nüzûl

Bu çalışmada Belâzurî'nin Ensâbü'l-Eşrâf adlı eserindeki sebeb-i nüzûle kaynaklık eden tefsir rivayetleri incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı; farklı bir alana ait olarak, Hz. Peygamber döneminde yaşamış veya Hz. Peygamber'le irtibatlı kişilerin nesepleriyle ilgili bilgi vermek amacıyla yazılmış bir eserin içindeki tefsir rivayetlerini ortaya çıkartıp tefsir ilminin böyle bir eserden de faydalanabileceğini ortaya koymaktır. Çalışmamız bir giriş ve iki ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın konusu, amacı, yöntemi ve kaynakları ele alınmıştır. Birinci bölümde Belâzurî'nin hayatı, hocaları, öğrencileri ve eserleri tanıtılmış; Belâzurî'nin Ensâbü'l-Eşrâf adlı eseri yöntem, muhteva ve tefsir ilmi açısından incelenmiştir. Ayrıca bu bölümde sebeb-i nüzûl ilminin lügatteki ve ıstılahtaki tanımları yapılmış ve tefsir ilmi açısından önemine değinilmiştir. İkinci bölümde Ensâbü'l-Eşrâf öncelikle yöntem açısından incelenmiş, Belâzurî'nin hangi rivayet siğalarıyla eserini oluşturduğu (örneğin: قال قالوا, حدثنا حدثني, siğalarıyla yaptığı rivayetler) ortaya konmuştur. İkinci olarak bu bölümde Ensâbü'l-Eşrâf içerik açısından incelenmiş ve sebeb-i nüzûle kaynaklık eden rivayetler ortaya konmuştur. Bu bölüm çalışmamızın en kapsamlı olduğu kısımdır. Bu bölümde Ensâbü'l-Eşraf'taki tefsir rivayetleri belli başlıklar altında sistemli hale getirilmiştir. Ayrıca bu bölümde Belâzurî'nin eserinde zikrettiği, bir olay neticesinde veya bir kişi hakkında nâzil olan ayetler tablo halinde verilmiştir. Böylelikle bizden sonra bu eserdeki tefsir rivayetlerini inceleyecek araştırmacılara kolaylık sağlanması amaçlanmıştır. Sonuç bölümü ise yaptığımız çalışmanın, Belâzurî'nin ve Ensâbü'l-Eşrâf'ın genel bir değerlendirmesini içermektedir. Anahtar Kelimeler: Tefsir İlmi, Sebeb-i-Nüzûl, Ensâbü'l-Eşrâf, Nesep, Belâzurî