Ergen ebeveyni olmak: Birlikte ebeveynlik, ebeveyn tükenmişliği ve algılanan eş desteği düzeylerinin incelenmesi

Bu araştırmanın temel amacı, çocuğu ergenlik döneminde olan ebeveynlerin birlikte ebeveynlik, eş desteği ve ebeveyn tükenmişlik düzeylerini incelemektir. Buna ek olarak, bu değişkenlerin çeşitli demografik değişkenlere (evlilik süresi, çocuk sayısı, çocuk yaşı, çalışma durumu) göre farklılık gösterip göstermediği incelenmiş; ebeveyn tükenmişliğinin birlikte ebeveynlik ve eş desteği tarafından yordanma düzeyi değerlendirilmiştir. Araştırmanın evrenini Türkiye'de yaşayan, evli ve 12-19 yaşları arasında çocukları bulunan tüm aileler oluşturmaktadır. Örneklemi ise, Türkiye'nin çeşitli illerinde yaşayan, evli ve 12-19 yaşları arasında çocukları bulunan 286'sı erkek (%51) 273'ü kadın (%49) olmak üzere 559 ebeveyn oluşturmaktadır. Araştırmadaki veriler, "Birlikte Ebeveynlik Ölçeği (BEÖ)", "Ebeveyn Tükenmişlik Ölçeği (ETÖ)" "Eş Desteği Ölçeği (EDÖ)" ile araştırmacı tarafından oluşturulan "Kişisel Bilgi Formu" ile elde edilmiştir. Araştırma sonucunda, katılımcıların demografik özellikleri ile birlikte ebeveynlik, eş desteği ve ebeveyn tükenmişlik düzeyleri arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Buna göre, eşi ve kendisi çalışan, dörtten az çocuğu olan ve 15 yıldan daha az evlilik süresine sahip ebeveynlerin birlikte ebeveynlik ve eş desteği düzeyleri daha yüksek; ebeveyn tükenmişliği düzeyleri ise daha düşük bulunmuştur. Ayrıca birlikte ebeveynlik ile eş desteği arasında pozitif yönlü, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki ile beraber birlikte ebeveynlik ve eş desteği ile ebeveyn tükenmişliği düzeyleri arasında negatif yönlü, orta düzeyde ve anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Bunun yanında ebeveynlerin birlikte ebeveynlik ve eş desteği düzeylerinin ebeveyn tükenmişliğini yordama düzeyleri incelenmiştir. Birlikte ebeveynlik ve eş desteği değişkenlerinin ebeveyn tükenmişliğini anlamlı düzeyde yordadığı belirlenmiştir. Ayrıca bu iki değişkenin birlikte, ebeveyn tükenmişliği düzeyindeki toplam varyansın %46'sını açıkladığı tespit edilmiştir. Yordayıcı değişkenlerin göreli önem sırası eş desteği düzeyi ve birlikte ebeveynlik düzeyi şeklindedir. Elde edilen bulgular ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılmış, uygulayıcılara ve gelecekte yapılacak araştırmalara yönelik öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Birlikte ebeveynlik, eş desteği, ebeveyn tükenmişliği, ergenlik dönemi