Ergen ve genç erişkin yaş grubunda kanser tanısıyla tedavi almış olan hastaların yaşam kalitesinin değerlendirilmesi

Amaç: Kanser, hastaların yaşam kalitesini etkileyen önemli bir hastalıktır. Ergen ve genç erişkin yaş grubundaki kanser hastalarının hayatta kalma oranı yüksek olup kanser tedavi süreci sonrasında yaşam kalitesini etkileyen pek çok deneyim yaşarlar. Bu yaş grubu hastalarda özellikle çocuk sahibi olamama, cinsel işlev bozukluğu, gelişebilecek kanser riski dahil olmak üzere uzun vadeli riskleri mevcuttur. Bu çalışmamızda ergen ve genç erişkin yaşta tanı almış olup kanser tedavisi tamamlanan tedavisiz izlem sürecinde olan hastalarının yaşam kalitesinin sağlıklı ergen ve genç erişkinlerle kıyaslayarak değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu araştırmaya Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Tıbbi Onkoloji Polikliniği'nde takip edilen, en az 1 yıldır tedavisiz izlemde olan ergen ve genç erişkin yaş aralığında tanı alan hastalar dahil edildi. Dahil olma kriterlerini karşılayan hasta ve kontrol grubuna telefon ile SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği uygulandı. Toplam 36 maddeden oluşan bu ölçek fiziksel fonksiyon, sosyal fonksiyon, fiziksel sorunlara bağlı rol kısıtlılıkları, duygusal sorunlara bağlı rol kısıtlıkları, mental sağlık, canlılık, ağrı ve sağlığın genel algılanması alanlarında 8 boyutun ölçümünü sağlamaktadır. Bulgular: Çalışmamıza 140 onkoloji hastası ve kontrol grubu için 55 sağlıklı birey toplam 195 katılımcı alındı. Onkoloji hastası grubunun yaş ortanca değeri 41,00 (22,0-48,0) yıl, kontrol grubunun yaş ortanca değeri 39,0 (38,0-40,0) yıl olarak saptandı (p=0,275). Onkoloji hasta grubundaki hastaların %82,1'i kadın, kontrol grubundaki katılımcıların %83,6'sı kadındı (p=0,805).Onkoloji hastalarının ortanca tanı yaşı değeri 35,6 (15,4-45,0) olarak saptandı. Onkoloji hastalarının %80,7'si evli, kontrol grubunda çoğunluğun %60,0 oranında bekar katılımcı olduğu saptandı (P<0,001). Onkoloji hasta grubundaki katılımcıların çoğunluğunun (%41,4) lise mezunu olduğu, kontrol grubunda ise çoğunluğun üniversite mezunu olduğu (%52,7) gözlendi (p=0,010). En sık saptanan kanser meme kanseri (%60 ) olup en sık saptanan evre evre 2 ( %46 ) oldu. Gruplar arasında SF-36 anketine ait alan skorları karşılaştırıldığında ortalama fiziksel fonksiyon skorları arasında kontrol grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (98,18±4,00 vs 92,57±9,80, p<0,001). Fiziksel rol kısıtlılığı ve duygusal rol kısıtlılığı alan skorları karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olmadığı saptandı (p>0,05). Onkoloji hasta grubundaki katılımcıların mental sağlık alan skoru ve sosyal işlevsellik alan skoru kontrol grubundaki katılımcılara göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde daha yüksek bulundu (sırasıyla p<0,001 ve p=0,001). Her iki gruptaki katılımcıların ağrı alan skorlarının ortalamaları benzer bulundu (p=0,911). Kontrol grubundaki katılımcıların ortalama genel sağlık algısı skoru onkolojİ hasta grubundaki katılımcılara göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde daha yüksek bulundu (70,36±13,97 vs 62,04±21,65; p=0,002). Sonuç: Ergen ve genç erişkin dönemde kanser tanısı almış olup takip edilen hastalarda sağlıklı bireylerle kıyaslandığında yaşam kalitesinde düşme meydana gelebilmektedir. Fiziksel ve mental sağlık anlamında hem tedavi hem de takip sürecinde yaşam kalitesini yüksek tutacak destek tedavisi planlanmalıdır . Anahtar kelimeler: Ergen ve genç erişkin , yaşam kalitesi , kanser , SF-36 yaşam kalitesi ölçeği