Ergenler için duygudurum bozuklukları ölçeği-ebeveyn formu'nun geçerlilik çalışması

"Ergenler Için Duygudurum Bozuklukları Ölçeği- Ebeveyn Formu" nun Türkçe Geçerlilik Çalişmasi Giriş: Bipolar duygudurum bozukluğu, tekrarlayan depresif, manik ya da karma ataklarla giden ve bu ataklar arasında kişinin sağlıklı duyguduruma dönebildiği, kişinin işlevselliğini önemli ölçüde etkileyen, özellikle ergenlik döneminde görünümlerin çok değişken olabildiği bu yüzden ayırıcı tanısında güçlüklerin yaşandığı, kronik bir hastalıktır. Tanıda altın standart klinik görüşme olmakla birlikte, tarama ölçekleri özellikle riskli grupların belirlenmesinde ve erken müdahale edilebilmesinde yardımcı olmaktadır. Türkiye' de ergen popülasyonunda potansiyel bipolar bozukluk için bir tarama ölçeği mevcut değildir. Bu nedenle bu araştırmada, Ergenler için Duygudurum Bozuklukları Ölçeği-Ebeveyn Formu (Mood Disorder Questionnaire- Adolescent Version) Türkçe uyarlamasının erken başlangıçlı bipolar bozukluğun taranmasında geçerliliği ve ideal kesim noktasının incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Ergen Birimi Polikliniği' ne ilk kez başvuran olgulardan başvuru sırasına göre ardışık şekilde seçilen (n=67) ve Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı bünyesinde bipolar bozukluk tanısı ile takip edilen (n=33) gençler bu çalışmanın klinik örneklemini oluşturmuştur. Sağlıklı kontrol grubuna ise Balçova Belediyesi Spor Kompleksi' nde kurslara katılan herhangi bir psikiyatri başvurusu veya yakınması olmayan ve klinik örneklemle yaş, sosyoekonomik düzey, ana-baba eğitim ve ana-baba meslek grupları açısından benzer özellikler gösteren, ancak birebir eşleşme yapılmamış sağlıklı gençler (n=100) alınmıştır. Çalışmada sosyodemografik veri formu, Conners- Wells Ergen Özbildirim Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri, Kısa Semptom Envanteri, İntihar Olasılığı Değerlendirme Ölçeği, Duygudurum Düzenlemede Güçlükler Ölçeği ve Duygudurum Bozuklukları Ölçeği kullanılmıştır. Olguların ebeveynleri ise Conners Anababa Değerlendirme Ölçeği ve Ergenler İçin Duygudurum Bozuklukları Ölçeği- Ebeveyn Formu' nu doldurmuşlardır. Ayrıca klinisyen tarafından çalışmaya katılan her bir bireye ebeveynin de dahil edildiği, yarı yapılandırılmış, Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği kanıtlanmış olan Okul Çağı Çocuklari İçin Duygulanim Bozukluklari ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli- Türkçe (ÇDŞG-ŞY- T) uygulanmıştır. Bulgular: Ergenler İçin Duygudurum Bozuklukları Ölçeği- Ebeveyn Formu (EDBÖ-E) toplam 3 sorudan oluşan, 1. Sorunun 13 alt maddesi ile duygudurum bozukluğu belirtilerini sorgulayan ebeveynin genci değerlendirdiği bir tarama ölçeğidir. EDBÖ-E' nin özgün versiyonunun geçerlik çalışmasında da uygulandığı gibi ölçek sonunda yer alan, duygudurum semptomlarının aynı anda bir arada bulunması sorusuna "evet" ve hastalığın yaşamı olumsuz etkilenmesine "orta düzeyde" yada "ileri derecede" cevaplarını vermek koşuluyla 13 alt maddeden oluşan 1.soru için teorik kesme puanları ROC analizi ile değerlendirilmiştir. Optimal kesme noktası olarak 6 bulunmuş olup, duyarlılığı %84.4 seçiciliği %66.7 saptandı. Ölçeğin iç tutarlılık katsayısı, Cronbach α= .77 olarak saptanmıştır. Duygudurum Bozuklukları Ölçeği ve EDBÖ-E toplam puanı birbirleri ile pozitif ilişkili ve bu ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Ölçeğin değerlendirdiği duygudurum bozukluğu belirtileri arttıkça, depresyon, anksiyete belirtilerinin, algılanan düşmanlık duygularının arttığı, dürtü denetiminde ve duygudurum düzenlemede güçlüklerin yoğunlaştığı belirlenmiştir. Ek olarak duygudurum belirtilerinin artışı ile sosyal problemlerin artışı arasında ilişki olduğu, duygudurum belirtileri şiddetlendikçe kişinin benliğine ilişkin olumsuzluk algısının ve gencin algıladığı umutsuzluğun arttığı belirlenmiştir. Sonuç: Çalışmada elde ettiğimiz sonuçlar, EDBÖ-E'nin kesim noktası 6 ve üzeri değerlerden biri alınarak, bipolar bozukluğu tarama amacıyla kullanılabileceğini düşündürmektedir. Taranacak gruplarda EDBÖ-E'nin pozitif olması, bipolar bozukluk tanısı anlamına gelmemekle birlikte bu kişilerin bipolar bozukluk riski nedeniyle daha detaylı değerlendirilmesinin gerekliliğini vurgular. EDBÖ-E'nin Türkçe uyarlaması yeterli psikometrik özelliklere sahip olup ergen yaş grubunda bipolar bozukluk taramasında riskli bireylerin belirlenmesi, bu sayede erken tanı ve tedavinin sağlanabilmesi açısından yarar sağlayabilir.