Ergenlerde sosyal medya bağımlılığının gündüz uykululuğu ve okul başarısına etkisi

Giriş ve Amaç: Sosyal medya, internet üzerindeki çeşitli platformlar aracılığıyla insanların birbirleriyle etkileşimde bulunabildiği, bilgi paylaşımı yapabildiği ve içerik üretebildiği dijital iletişim araçlarıdır. Sosyal medya, bireyler üzerinde hem olumlu hem de olumsuz etkiler yaratabilmektedir. Özellikle bağımlılık gibi riskli davranışlara daha yatkın olan ergenlik dönemindeki bireylerde, aşırı sosyal medya kullanımının bağımlılığa dönüşmesi, uyku düzenini bozup gündüz uykululuğuna yol açması ve akademik başarıyı olumsuz yönde etkilemesi gibi önemli riskler ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda çalışmamızda, ergenlerde sosyal medya bağımlılığı ile gündüz uykululuğu ve okul başarısı arasındaki ilişkiyi incelemeye çalışıp literatüre katkı sağlamayı hedefledik. Gereç ve Yöntem: Kesitsel analitik tipteki çalışma 07.02.2024-07.04.2024 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı / Ergen Sağlığı polikliniğine başvuran dahil edilme kriterlerini karşılayan hastalara yazılı onamları alınarak uygulanmıştır. Araştırma verileri Sosyo-Demografik Veri Anketi, Ergenler için Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği ve Cleveland Adölesan Uykululuk Anketi aracılığıyla elde edilmiştir. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 25 (Statistical Package for the Social Sciences, version 25) istatistik programı kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya toplamda 250 kişi dahil edildi. Çalışmaya dahil edilenlerin %69,6'sı (n=174) kadındı. Çalışmada katılımcıların yaş ortalaması 14,88±1,76'di. Ailesinin aylık gelir düzeyi düşük olan ergenlerin Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği (ESMBÖ) puanları ve Cleveland Adölesan Uykululuk Anketi (CAUA) puanları anlamlı düzeyde yüksek saptandı; Kadın ergenlerde CAUA puanlarının anlamlı derecede daha fazla olduğu, katılımcıların CAUA puanı ile yaşları arasında pozitif yönlü düşük/orta düzeyde korelasyon olduğu görülmüştür. Ayrıca okul başarısı yüksek ve ders çalışma alışkanlıkları daha iyi olan ergenlerin ESMBÖ ve CAUA puanı düzeylerinin anlamlı derecede daha düşük olduğu saptanmıştır. Katılımcıların ESMBÖ ve CAUA puanları arasında pozitif yönlü orta düzeyde korelasyon saptandı. Sonuç: Çalışmamızda; gelir düzeyi azaldıkça sosyal medya bağımlılığı ve gündüz uykululuğun arttığı; kadın ergenlerde gündüz uykululuğun daha fazla olduğu, ergenlerde yaş ilerledikçe gündüz uykululuğun arttığı; sosyal medya kullanım süresi arttıkça sosyal medya bağımlılığının ve gündüz uykululuğun arttığı görülmüştür. Ayrıca okul başarısı yüksek ve ders çalışma alışkanlıkları daha iyi olan ergenlerin sosyal medya bağımlılığı ve gündüz uykululuk düzeylerinin daha düşük olduğu saptanmıştır. Sosyal medya bağımlılığının ergenlerde gündüz uykululuğunu arttırdığı saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Sosyal medya, bağımlılık, gündüz uykululuk, okul başarısı