Ergenlik döneminde zihin yetersizliği olan çocukların ailelerine yönelik Aile Cinsellik Eğitim Programının (MT-ACEP) etkililiği

Amaç: Bu çalışmanın amacı, zihin yetersizliği olan ergenlerin cinsel gelişimlerine ilişkin olarak ebeveynlere sunulan Aile Cinsellik Eğitim Programının (MT-ACEP) etkililiğini sınamaktır. Yöntem: Bu araştırmanın deseni nicel araştırma yöntemlerinden ön test son test eşleştirilmiş kontrol gruplu yarı deneysel desendir. Araştırma kapsamında ayrıca ebeveynlerin çocuklarının cinsel gelişimine ilişkin gereksinimlerinin belirlenmesinde ve sosyal geçerlik için nitel veriler toplanmıştır. Elde edilen nitel veriler betimsel analiz tekniği ile analiz edilmiştir. Bulgular: Araştırma kapsamında hem ebeveynlerin çocuklarının cinselliğine yönelik eğitim ihtiyacı ortaya konmuş hem de MT-ACEP'in etkililiği sınanmıştır. Ebeveynlerin çocuklarının cinselliğine yönelik anlaşılır dil kullanma/iletişim sağlama, güvenlik becerilerini kazandırma, beden temizliği, cinsel davranışlara doğru tepki verme, istenmeyen cinsel davranışları kontrol etme, ebeveynin kendini yetersiz hissetmesi, cinsel sağlık bilgisi, cinselliğe geçiş, ergenlik dönemi, iletişim becerisi olmayan çocuklara cinsel eğitim, mastürbasyon, çocuğun merakını giderme, öfke kontrolü sağlama, duygusal değişim alanlarında eğitim gereksinimi duyduğu belirlenmiştir. MT-ACEP'in etkililiğine bakıldığında ise uygulanan bağımsız gruplar t testinde uygulama öncesinde deney grubu bilgi gereksinimi puan ortalaması (X=11,25) ile kontrol grubu bilgi gereksinimi puan ortalaması (X=12,42) arasında anlamlı bir fark görülmemiştir (t = 0,973, p >0,05). Uygulama sonrasında ise aynı bölümden alınan deney grubu puan ortalaması (X=24,22) ile kontrol grubu puan ortalaması (X=12,64) arasında anlamlı bir fark olduğu görülmektedir (t = 0,973, p <0,05). MT-ACEP'in etki büyüklüğü 2,58 olarak belirlenmiştir. Ayrıca uygulanan bağımlı gruplar t testinde uygulama öncesinde deney grubu bilgi gereksinimi puan ortalaması (X=11,25) ile uygulama sonrası bilgi gereksinimi puan ortalaması (X=24,22) arasında anlamlı bir fark olduğu görülmüştür (t = 11,62, p < 0,05). Kontrol grubunda ise uygulama öncesinde gereksinimi puan ortalaması (X=12,42) ile uygulama sonrası bilgi gereksinimi puan ortalaması (X=12,64) arasında anlamlı bir fark olmadığı sonucuna ulaşılmıştır (t =-0,231, p >0,05). Sonuç ve Öneriler: Araştırma sonucunda MT-ACEP'in ebeveynlerin, zihin yetersizliği olan çocuklarının cinsel gelişimine ilişkin bilgi düzeyleri üzerinde etkili bir program olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca ebeveynler çocuklarının cinsel gelişimine ilişkin birçok alanda desteğe ihtiyaç duymaktadır. Zihin yetersizliği olan bireylerin cinsel eğitimine yönelik olarak hazırlanacak tam deneysel araştırmalara olan ihtiyaç devam etmektedir. Bu çalışmada zihin yetersizliği olan bireylerin cinselliğine ilişkin mevcut durum ebeveyn görüşlerine başvurularak elde edilmiştir. Hem ebeveyn görüşüne dayanan hem de bizzat çocuklardan veri toplayan çeşitli ölçeklere ihtiyaç duyulmaktadır. Erken çocukluk dönemi ve yetişkinlik dönemine ilişkin aile eğitimi çalışmalarına ileriki araştırmalarda yer verilebilir. Zihin yetersizliği olan bireylerin cinsel gelişiminin tıpkı bireyselleştirilmiş eğitim programlarında olduğu gibi bireye özgü hazırlanmış ve eğitim kuruluşları ile ailenin ortak hareket ettiği bir cinsel eğitim programı ile sistematik olarak takip edilmesi önerilmektedir.