An early monetization?: Tracing the mukâta'a system back to the reign of Mehmed II

Bu tez, on beşinci ve erken on altıncı yüzyılda Osmanlı ekonomisindeki parasallaşmanın boyutlarını incelemektedir. Araştırmanın odağı Osmanlı merkezi hazinesine nakit akışını sağlayan ve dolayısıyla parasallaşmanın temel bir göstergesi olan mukâta'a sistemidir. Tezde kullanılan arşiv verileri, bu dönemde mukâta'a sisteminin iltizâm usulüyle birlikte imparatorluğun genelinde madencilik, pirinç ekimi, tuzla gibi birçok üretim sektöründen ve ağnam, cizye, bac gibi çeşitli vergi kalemlerinden gelir elde etmede yerleşmiş ve işlevsel bir pratik olduğunu göstermektedir. Bu veriler ayrıca on beşinci ve erken on altıncı yüzyılda Osmanlı piyasasında dolaşımda olan değerli maden miktarının yüksekliğini de ortaya koymaktadır. Dolayısıyla bu tez, Osmanlı ekonomisinin belirli sektörlerde mevcut literatürün kabul ettiğinden bir yüzyıl daha önce parasallaşmış olduğunu ileri sürmektedir. Ayrıca bu tez, bu parasallaşmadan kaynaklanan sermaye birikiminin büyük ölçüde Osmanlı merkezi hazinesiyle sınırlı kalmış ve mültezimlerin Osmanlı merkezi yönetiminin sıkı bürokratik kontrolü ve uyguladığı yaptırımlar nedeniyle sermaye biriktirme imkânı bulamamış olabileceğini ileri sürmektedir. Devlet ile mültezimler arasındaki bu ilişkiyi anlamak içinse bu tez ayrıca mültezimlerin kimlikleri ve sosyal ağlarının yanı sıra merkezdeki ve yereldeki imparatorluk görevlilerinin rollerini mukâta'a sistemi içerisinde incelemektedir.