In search of a jewish community in the early modern Ottoman Empire: The case of Edirne jews (c. 1686-1750)

Bu çalışma, arşiv kaynakları ve şer'iyye sicilleri temel alınarak, Edirne'de meskûn Yahudi Cemaati'nin XVII. yüzyıl sonundan XVIII. yüzyıl ortalarına kadar olan dönemdeki demografik, mekânsal ve cemaat yapısını incelemektedir. Osmanlı Yahudilerinin şehir bazlı monografik çalışmaları İstanbul, Kudüs, Selânik ve İzmir gibi kimi büyük şehirler dışında pek yapılmamıştır. Bu çalışmalar ise, dönem itibarı ile ya erken dönemlere (XV. ve XVI. yüzyıllar) veyahud XIX. yüzyıla ağırlık vermişlerdir. Yahudilerin XVII. ve XVIII. yüzyıldaki durumları ise daha ziyade `gerileme' paradigması bağlamında ele alınmıştır. Edirne Yahudi Cemaati'nin XVII. ve XVIII. yüzyıllardaki durumunu anlamaya yönelik müstakil bir çalışma ise mevcut değildir. Edirne Yahudi Cemaati gerçekten XVIII. yüzyılda bir gerilemeye mi maruz kalmıştır? Nüfus şekillenmesi, şehirdeki mekânsal vaziyetleri, kendi iç ilişkileri, diğer gruplar ve devletle olan münasebetleri nasıl bir dönüşüme uğramıştır? Çalışmanın kaynaklarının temelini arşiv belgeleri oluşturmaktadır. Edirne Yahudi Cemaati'nin nüfus durumu ve şehir bünyesindeki yerleri için avârız kayıtları, cizye defterleri ve Edirne nüfus kayıtları kullanılmıştır. Ek olarak, şehirdeki yerlerini daha detaylı tahlil edebilmek, sosyal yaşamdaki yerlerini ve ilişkilerini anlayabilmek için Edirne şer'iyye sicillerinden 1686-1750 arasindaki kayıtlardan Yahudilerle ilgili davalar kullanılmıştır. Kaynakların barındırdığı sorunları ve sınırları da bilerek, Edirne Yahudi Cemaati'nin XVII. yüzyıl sonu ve XVIII. yüzyılın ilk yarısındaki demografik ve mekânsal durumu ile cemaatin organizasyonel yapısı birincil kaynak ağırlıklı bir yöntemle incelenmeye çalışılmıştır.