Eski Anadolu Türkçesinde organ adlarının kullanım alanları

Türkçenin geniş ve zengin kelime dünyasında var olan anlam birimi ile ilgili yapılan çalışmaların sayısı her geçen gün artmaktadır. Kavram alanı da denilen bu anlam birimin sınırlarının belirlenmesi, Türkçenin sözvarlığı ve anlam genişliği bakımından ne kadar zengin olduğunun tespiti bakımından önemlidir. Söz varlığına büyük katkısı olan organ adları, temel anlam dışında bağlama göre birçok anlamı da karşılamaktadır. Bu bilime ise anlambilimi denilmektedir. Aksan (2021) anlambilimini, "dilin anlam yönünü inceleyen bilim" şeklinde açıklar. Bu çalışmada; Âşık Paşa'nın Garibnâme'si, Hoca Mesûd ile İzzeddin Ahmed tarafından Farsçadan Türkçeye tercüme edilen Süheyl ü Nev-bahâr, Yûsuf-ı Meddâh'ın Varka ve Gülşah'ı, Dede Korkut'un Dresden nüshası, Fâtih Divânı, Fuzûlî Divânı, Bâkî Dîvânı ve Ahmed-i Dâ'î Divânı olmak üzere 8 eser taranmıştır. Tarama yapılırken mezkûr eserler için yeniden transkripsiyon çalışması yapılmamış, bu eserler üzerinde yapılan transkripsiyon çalışmalarından faydalanılmıştır. Taradığımız bu eserlerde organ isimlerinin kullanım alanları tespit edilmiştir. Yaptığımız çalışma sonucu tespit ettiğimiz organ adlarının çokanlamlılıkta gösterge temel anlamını kaybetmeden yeni anlamlar kazandığı dikkat çekmektedir. Tarama sonucu tespit ettiğimiz organ adlarının temel anlamı dışında yan anlam, mecaz anlam ve deyim anlamı olmak üzere kullanım alanlarını tespit etmeye çalıştık. Bazı organ adlarının atasözleri, deyimler gibi kalıplaşmış sözlerde hangi anlamlarıyla kullanıldığını belirledik. Böylelikle organ adlarının geçmişten günümüze yaşadığı anlam değişmelerini ve genişlemelerini ortaya koymuş olduk.