Eskişehir ili mısır üretim alanlarında fusarium türlerinin teşhisi ve bazı toprak herbisitlerinin fusarium'a olan etkilerinin belirlenmesi

Eskişehir ili Tepebaşı, Odunpazarı, Alpu, Seyitgazi ilçeleri mısır üretim alanlarındaki Fusarium türlerinin ve patojenisitelerinin belirlenmesi amacı ile 2023-2024 yıllarında yapılan survey çalışmalarında 45 tarladan, 180 örnek toplanmıştır. Bitkilerden yapılan izolasyonlar sonucunda toplam 110 adet Fusarium izolatı elde edilmiştir. İzole edilen türlerin F. verticillioides, F. culmorum, F. proliferatum, F. graminearum, F. sambucinum, F. acuminatum, F. chlamydosporum ve F. equiseti türlerine ait oldukları belirlenmiştir. En yaygın türün F. verticillioides, en virülent türün ise %96,67 hastalık şiddeti ile F. graminearum olduğu tespit edilmiştir. In vitro ve in vivo koşullarda Isoxaflutole+Thiencarbazone methyl+Cyprosulfamide, Dimethenamid-P+Saflufenacil, S-Metolachlor+Terbuthylazine aktif maddeli toprak herbisitlerinin farklı dozlarının F. graminearum'a etkilerinin araştırıldığı çalışmada, in vitro koşullarda en yüksek etki %57,23 değeri ile S-Metolachlor+Terbuthylazine aktif maddeli herbisitin çift doz uygulamasında görülmüştür. Bunu sırasıyla %47,16 ve %39,46 etki ile aynı aktif maddeli herbisitin üst doz ve önerilen dozları takip etmiştir. Diğer herbisitler değerlendirildiğinde ise, doz yükseldikçe patojeni engelleme oranlarının arttığı gözlenmiştir. Arazi denemelerinde patojene karşı en yüksek etki yine S-Metolachlor+Terbuthylazine aktif maddeli herbisitte belirlenmiştir. Herbisitin önerilen dozu patojene karşı %38,6 etki gösterirken, bir üst doz uygulamasında etki %45,31 olarak saptanmıştır. Herbisitlerin bazı bitki gelişim parametrelerine etkilerinin araştırıldığı çalışmalarda ise her üç herbisitin de hem patojen uygulanan hem de uygulanmayan alanlarda bitki gelişimini teşvik ederek olumlu yönde etki gösterdiği saptanmıştır. Ayrıca herbisitlerin yabancı otlara olan etkileri de değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın, toprak herbisitleri ile toprak kaynaklı patojenler arasındaki ilişkinin ortaya konulması bakımından önemli olduğu, farklı mücadele programları oluşturulurken gelecek çalışmalara farklı bir perspektif sunacağı düşünülmektedir.