Etiyopya ikili yatırım anlaşmaları: Maddi ve usul konuları

Uluslararası yatırım hukuku, çok taraflı bir anlaşmaya veya birleşik bir uluslararası yapıya dayanmadığı, birkaç ikili, bölgesel ve dünya çapında anlaşmalar ile sınırlı kaldığı için oldukça merkezi olmayan bir yapıya sahiptir. 1959'da Batı Almanya ve Pakistan arasında ilk modern ikili yatırım anlaşmasının (IYA) imzalanmasının ardından, IYA'ların sonuçlandırılması, sonraki on yıllarda yabancı yatırım korumasına ilişkin uluslararası kamu hukuku faaliyetlerinin en aktif sektörlerinden biri olmuştur. IYA'ların temel amacının, yabancı yatırımlar için temel koruma sağlamak, taraf devletlerin bu konudaki yükümlülüklerini belirlemek ve ev sahibi ülkeye yatırım girişlerini teşvik etmek olduğu ifade edilmektedir. Etiyopya, ilk IYA'ın kurulmasından beş yıl sonra, 1964'te Almanya ile ilk IYA'ı imzalayarak IYA sistemine katılan öncü ülkeler arasında yer almıştı. Bu çalışma, Etiyopya'nın IYA'larının maddi ve usul çerçevesini ele alacaktır. Ülkelerin IYA deneyimleri ve ilgili tahkim mahkemeleri kararları ışığında IYA'ların çoğunluğu kapsamında sağlanan maddi ve usule ilişkin haklar hakkında genel bir tartışma yapılacaktır. Özellikle âdil ve eşit muamele (fair and equitable treatment), milli muamele prensibi (national treatment principle) ve en çok gözetilen ulus kaydı (most favoured nation clause) durumu tartışılacak, Etiyopya'nın IYA'larının kapsamındaki standartların statüsü, asli haklar açısından ele alınacak ve usule ilişkin meseleleri ele almak için yatırımcı-devlet anlaşmazlık çözüm hükümlerini de değinilecektir. Bu koruma standartlarının yapısını ve içeriğini, Etiyopya IYA'larının bunları ele almada kaydettiği ilerlemeyi ve ele alınması gereken boşlukları kapsayacaktır. Anahtar Kelimeler: Adil ve Eşit Muamele, En Çok Gözetilen Ulus Kaydı, İkili Yatırım Anlaşmaları, Kamulaştırma, Milli Muamele Prensibi.