Road from ethnic mobilization to intercommunal violence: A comparison of kurdish problem in Turkey and Northern Ireland conflict

Etnik sivil savaşlar üzerine birçok araştırma yapılmasına rağmen, araştırmalar hangi etnik grupların birbirleriyle çatışmaya girdiklerini ve geçiş sürecindeki bazı ülkelerin neden etnik şiddet göstermediklerini açıklayamamaktadır. Bu araştırma, literatürdeki bu boşluğa Türkiye'deki Kürt sorunu ve Kuzey İrlanda çatışmasını karşılaştırarak katkı sunmaktadır. Spesifik olarak, IRA etnik ayaklanmasının birlik yanlısı ve cumhuriyetçi paramiliter gruplar aracılığıyla Protestan ve Katolik topluluklarına yayılmasına karşılık, PKK etnik ayaklanmasının neden Kürtleri ve Türkleri çatışma içerisindeki gruplara dönüştürecek şekilde yayılmadığını sorgulamaktadır. Bu araştırma seçim teşviği argümanlarıyla paralel olarak kurumsal-araçsal açıklamalara katkı sunmaktadır. Türkiye'deki Kürt sorunu ve Kuzey İrlanda karşılaştırması göstermektedir ki ortak karşıtlıklar üzerine siyasi rekabet, Türkiye'deki merkez-çevre karşıtlığı gibi, etnik azınlığa hitap edebilen siyasi partiler ve hükümetler üreterek, siyasi partileri minimum kazanç koalisyonuna etnik azınlık liderlerini entegre etmesi için teşvik ederek ve etnik azınlığa karşı dışlayıcı söylemlerin siyasi liderler tarafından desteklemesini engelleyerek etnik savaş sürecinde etnik kutuplaşmayı azaltıcı bir etki göstermektedir. Etnik gruplarla siyasi partilerin örtüştüğü çok yakın bir rekabette ise, Kuzey İrlanda'daki birlik yanlısı ve milliyetçiler arasındaki siyasi rekabet gibi, sadece çoğunluktaki etnik grup tarafından desteklenen siyasi partiler hükümet olur, çoğunluğun desteklediği siyasi partiler azınlıktaki etnik grubun liderlerini kendi minimum kazanç koalisyonlarına dâhil etme ihtiyacı duymazlar ve siyasi partiler kendi tabanlarını birleştirmek için diğer etnik gruba karşı dışlayıcı söylemler üretmekten çekinmezler. Bu tür bir siyasi yarış etnik polarizasyona daha yatkındır ve negatif katalizörler altında etnik gruplar arası çatışmaya dönme olasılığı daha yüksektir. Bu çalışma ayrıca bir başka soru daha yöneltmektedir ve ülkeler içerisinde hangi bölgelerin daha çok etnik çatışmaya yatkın olup olmadığını sorgulamaktadır. Bu çalışma, Kuzey İrlanda ve Türkiye'de gerçekleştirilen yarı-yapılandırılmış mülakatlarla, Kuzey İrlanda'da etnik tansiyonların hala "tektonik sınırlarda", Protestan ve Katolik mahalleleri birbirinden ayıran ve etnik çatışmanın yoğunlukta yaşandığı ara bölgelerde daha fazla yaşandığını göstermektedir. Bu araştırma, Kürtlere karşı gerçekleştirilen linç olaylarına yoğunlaşarak, Türkiye'de Kürtlere karşı gerçekleşen toplumsal şiddetin 1999-2012 arasında mekânsal ve zamansal değişimini bir Türk (Cumhuriyet) ve bir Kürt (Özgür Gündem ve Dicle haber Ajansı) kaynak kullanarak göstermektedir. Bu çalışma demokratikleşme ve Kürt kimliğine karşı artan çoğulculukla birlikte siyasi yapıdaki değişimin Kürtlere karşı toplumsal şiddetin yükselmesi ve mekânsal değişiminde etkili üç sonuç yarattığına dikkat çekmektedir: Kürt kimliğinin kamusal alanda tanınmasıyla kimlik sınırlarının aktivasyonu, azalan devlet şiddetiyle birlikte toplumsal şiddetin artması için olanağın artması ve özellikle Batı Türkiye'de ayaklanma çıkartabilecek ağların devletçi-milliyetçi eğilimli mahallelerde artması ve daha hareketli olması.