Etnisite, din ve kimlik inşası üzerine sosyolojik bir araştırma: Arap Alevileri

Arap Aleviler Türkiye, Suriye Lübnan'ı kapsayan bölgede yoğun olarak yaşayan etno-dinsel bir topluluktur. Gelenek ve inançlarını korumak açısında gizliliğe ve kapalılığa dayalı bir yapı tesis etmişlerdir. Türkiye'nin çok kültürlü yapısı içerisinde bu bölgede yüzyıllardır yaşayan Arap Aleviler toplumun asli unsurlarından biridir. Modernizmin inşa ettiği ulus devlet modelinin homojen bir toplum yaratma anlayışı özellikle 1980 sonrasında Batı'da kimlik siyaseti olarak adlandırılan yeni bir sürecin başlamasına neden olmuştur. Türkiye açısından da bu yıllar farklı toplumsal kesimlerin kimlik temelli tartışmalar içerisinde olduğu görülmektedir. Bu çalışmada kimlik, gündelik yaşamda "biz ve onlar" arası ayrımlar açısından ele alınıp, hem doğumla dahil olduğumuz çevreye ait nitelikler hem de toplumsal yaşamdaki karşılaşmaların etkisi ile açıklanmaya çalışılmıştır. Nitel araştırma tekniklerinin kullanıldığı bu araştırmada Hatay, Adana ve Mersin illerinden toplamda 45 kişi ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen bulguların yorumlanması ise Betimsel Analiz yaklaşımı ile yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre Arap Aleviliği kimlik inşasında grubun kendine içerden bakışı ve diğer toplumsal kesim ile gündelik ilişkiler belirleyici olmaktadır. Din ve inanç konusunda eleştirel yaklaşımlar olmakla birlikte din bugün hala önemini korumaktadır. Ayrıca bugün sırf Arap Alevi olmaktan kaynaklı çeşitli ömyargılı tutum ve davranışlara maruz kalmaktadırlar. Ayrıca yaşadıkları toplumda kendilerini azınlık ya da öteki olarak gören Arap Aleviler kendilerini bu ülkenin eşit yurttaşı olarak görmemektedirler. Kendi içlerinde farklılaşan Arap Aleviler, kimliklerini koruma ve aktarma konusuna büyük önem vermekte ve çeşitli düzeylerde de olsa içe dönük olma/içe kapanma eğilimi göstermektedirler.