Ev hanımlarında sosyal medya kullanımının besin tüketimi, besin seçimi ve ortoreksiya nervoza eğilimine etkisinin araştırılması

Yapılan çalışmada son yıllarda hayatın her alanına etki eden ve kullanım sıklığı artan sosyal medya platformlarının ev hanımlarının besin tüketimi, besin seçimi ve Ortoreksiya Nervoza (ON) üzerine etkisinin incelenmesi planlanmıştır. Kayseri ilinde Alpaslan mahallesindeki yaş ortalaması 41,65±11,67 yıl ve Beden Kütle İndeksi (BKİ) ortalamaları 24,96±4,62 kg/m2 olan toplam 110 ev hanımı üzerinde yapılmıştır. Bireylerin sosyo-demografik ve antropometrik ölçüm bilgileri, sosyal medya kullanımına ait sorular, beslenme anemnezi, 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı araştırmacı tarafından oluşturulan kişisel bilgi formuna kaydedilmiştir. Kişisel bilgi formu, ORTO-11 ölçeği, besin seçim testi (BST) ve sosyal medya kullanım ölçeği (SMKÖ) araştırmacı tarafından yüz yüze uygulanmıştır. Çalışma grubunun günlük tükettikleri enerji ve besin ögeleri miktarları referans olarak kabul edilen Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER- 2022) ile karşılaştırılmıştır. ORTO-11 puanı ortalaması 25,93±3,94 olup bireylerin %67,3'ü'ü ortorektik eğilim göstermektedir. Katılımcıların sosyal medya kullanma sürelerinin ortalaması 1,97±0,76 saat olup %70'i (n=77) 2-3 saat/gün (orta), kullanım seviyeleri ise 26,42±4,92 (yüksek) bulunmuş ve kullanım seviyeleri ile ORTO-11 arasında anlamlı ilişki bulunamamıştır. Ayrıca "alınan gıdaların doğal/organik" olmasına özen gösteren ev hanımlarının ORTO-11 puanları, özen göstermeyenlere göre anlamlı olarak daha yüksektir (p<0,001). Ev hanımlarının besin seçimini etkileyen faktörlerin başında "Duyusal Çekicilik", "Doğal İçerik" gelirken, "Etik Kaygı" ise en az etkileyen faktör olarak bulunmuştur. Ev hanımlarının günlük sosyal medya kullanım süreleri ile BST'nin "Doğal İçerik" (p<0,05), "Ağırlık Kontrolü" (p<0,01) alt faktörleri ile zayıf negatif yönlü istatistiksel anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ev hanımlarının "SMKÖ Toplam" puan ortalaması 23,39±8,00 olup "Süreklilik" ve "Yetkinlik" alt faktörleri ortalamaları, sırasıyla 12,26±4,15 ve 11,13±4,42'dir. Ev hanımlarının yarısının (%58,2) orta düzeyde (19-29) sosyal medyayı kullandıkları bulunmuştur. "SMKÖ Toplam", "Süreklilik" ve "Yetkinlik" alt faktörleri ile "yaş" ve "günlük sosyal medya kullanım süresi" arasında anlamlı korelasyonlar saptanmıştır. Ancak multivitamin kullanımı, öğün atlama, ağırlığından memnuniyet, şişmanlama endişesi ve ortorektik eğilimleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Sonuç olarak, sosyal medya kullanımı ortorektik eğilimleri doğrudan etkilememesine rağmen, besin seçim ve tüketiminde etkili bulunmuştur. Bireylerin sosyal medya kullanımları ile ilgili ortorektik eğilimleri arasındaki ilişkinin saptanabilmesi için daha fazla ve bireylerin farklı alışkanlıklarını da değerlendiren çalışmaya ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Sosyal Medya, Besin Seçimi, Ortoreksiya Nervoza.