Ev işçiliği mesleki sorunlarının iş sağlığı ve güvenliği yönünden incelenmesi: Ankara ili örneği

İnsanların tarımla geçimlerini sağladıkları zamanlardan sanayi kaynaklı geçim dönemlerine ve dahi idrak ettiğimiz zaman dilimlerinde bireylerin ev içindeki ve dışındaki hizmet üretimine rastlanmaktadır. Geniş aile ile birlikte yaşayan bireyler ev içi sorumluluklarını, konu ile alakalı güven duydukları aile fertleriyle rahatlıkla paylaşabilmektedir. Çekirdek ailelere mahkum oluş, toplumlar üzerinde oluşturulan korku ve kaygılar bazı durumlarda ise keyfekederlik insanların ev içi sorumluluklarının bir kısmını para karşılığında ev hizmeti üreten kişilerle paylaşmak zorunda bırakmıştır. Çalışmamız; meskenlerin, bazı durumlarda ciğerpare evlatların ve yaşlıların emanet edildiği ev işçilerinin; çalışma koşullarını, resmi olmayan bir iş kolunda çalışma sebeplerini, eğitim durumlarını, sağlık algılarını ve mevcut sağlık yakınmalarını, işle alakalı eğitim durumlarını ölçebilmeyi hedeflemektedir. İş sağlığı ve güvenliği kriterlerine uygun olmayan durumlar konusunda çözüm kümesi oluşturabilmek de hedefler arasındadır. Araştırmamız Ankara'da çalışan ev işçileri ile yapılmıştır. Çalışma hayatlarındaki riskler ve tehlikeler karşısında farkındalık oluşturabilmek araştırmanın hedefleri arasındadır. Ev işçilerinin mesleki yaşamlarındaki iş sağlığı ve güvenliği unsurlarını fark ettikleri anda oluşacak muhtemel tehlikeler için tedbir alma eğiliminde olacakları düşünülmektedir. "Bana bir şey olmaz." cümlesi dudaklardan döküldüğü müddetçe çalışanlar risk altındadır. İş Sağlığı ve Güvenliği'ne dair yayınların artması umutlarımızı yeşertmektedir. Ev işçilerinin resmi bir iş haline getirilebilmesi, ev işçiliğinin üzerindeki sosyal ve ekonomik baskıların hafifletilebilmesi, çalışanın ve işverenin karşılıklı güven müessesesini oluşturabilmesi için konu ile ilgili değer sayımların değiştirilmesi zaruridir. İş tanımının belirsizliği, sigortasız çalışabilme, mahrem alan olan iş yerlerinin denetlenememesi, ev işçilerinin ihtiyaç duyduğu mesleki eğitimlere ulaşamaması hususlarına insan hakları ihmal edilmeden kanun yapıcılar tarafından müdahaleler yapılmalıdır. Çalışma hayatında bilinçlenme sadece işçi tarafında değil işveren tarafında da gerçekleştirilebilmelidir. Ev işçileri tıpkı bazı çok tehlikeli sınıfa giren işleri icra eden çalışanlar gibi belli aralıklarla sağlık kontrollerden geçirilmelidir. Çalışanın ve işverenin bu periyotları aksatmaması kanun yapıcılar tarafından kontrol edilmelidir. Ev işçilerinin mesleki sorunlarının çözülebilmesi ve çözüm kümesinin genişletilebilmesi için sanattan istifade edilmelidir. Kanunların, örfi kaidelerin tam manasıyla gerçekleştiremediği hedefleri bazı durumlarda sahne, musiki, sayfalar başarabilmişlerdir. Türkiye'nin ILO 189 nolu Ev İşçileri İçin İnsana Yakışır İş Sözleşmesi 'nin imzalanmasını daha titizlikle irdelemesi gereklidir.