Zorunlu göçteki sosyal uyuma istihdam aracılığıyla katkı üzerine bir değerlendirme: Türkiye bağlamında Suriyeliler örneği

Bu çalışma, sosyal uyumun, modern-kapitalist devletin toplumsal düzeneğininin devamını sağlayan bir araç olduğundan hareketle istihdamın bu düzeneğe katkı sunan işlevsel bir araç olduğunu ortaya koymaktadır. Mültecilerin istihdamı için yürütülen sosyal uyum faaliyetlerinde devletin en belirleyici aktör olarak piyasanın ihtiyaçlarını kriter olarak baz alması söz konusudur. İstihdama ilişkin gerçekleştirilen faaliyetlerde ulusal ve küresel düzeyde sektörel gereksinimler mültecilerin çalışmasına yön vermektedir. Bu süreçte devlete sivil toplum kuruluşları takviyede bulunmakta ve sahada kolaylaştırıcı bir rol üstlenmektedir. İstihdamın, toplumsal bütünleşme için bu işlevsel yanı, sosyal uyumun sınıfsal bir araç olarak ironisini de gündeme getirmektedir. Fakat, çalışma hakkının örgütlenme kapsamı, sosyal uyumun bu tezatlığı ile çatışabilir. İstihdamın emek kesimlerine kolektif olarak direnme imkânı sayesinde, toplumsal düzeneğe karşı çıkılabilir. Ancak, mültecilerde olduğu gibi emek kesimlerinin haklara ve hizmetlere erişim açısından dezavantajlılığı arttıkça, istihdamın sosyal uyum karşısındaki bu özgün yanı kaybolmaya başlamaktadır. Bu durum ise bu kesimlerin kırılganlıklarını arttırarak, onların toplumsal hayatta gerilemesine neden olmaktadır. Söz konusu teorik perspektife ise ülkemizdeki Suriyelilerin istihdamı önemli bir örnek teşkil etmektedir. Türkiye genelinde mültecilerin istihdamı ile ilgili faaliyet gösteren ve yönetsel açıdan birbirinden farklılık gösteren aktörlerle yapılan görüşmeler doğrultusunda Suriyelilerin istihdamının, toplumsal bütünleşme amacı üzerinden devletin korumaya çalıştığı ve aslında piyasa kuralarının hâkim olduğu sosyo-ekonomik düzene nasıl katkıda bulunduğu ortaya çıkmaktadır. Anahtar Kelimeler: Devlet, Sosyal uyum, Toplumsal bütünleşme, Sınıfsallık, İstihdam, Suriyeliler