İç kontrol sistemlerinin etkinliğinin ve bankaların finansal ve finansal olmayan performansına etkilerinin COSO iç kontrol çerçevesi kullanılarak değerlendirilmesi: Gana bankaları örneği

Bu çalışmanın amacı Gana'da faaliyet gösteren bankaların iç kontrol sistemlerinin (ICS) etkinliğine ve performansları üzerindeki etkisine ulaşmaktır. Çalışmada bağımsız değişken olarak COSO iç kontrol çerçevesi (Kontrol Ortamı, Risk Değerlendirmesi, Kontrol Faaliyetleri, Bilgi ve İletişim, İzleme Faaliyetleri) ve bağımlı değişken olarak firma performansı kullanılmıştır. Çalışma, hem finansal performans (FP) hem de finansal olmayan firma performans (NFP) göstergelerini ele almaktadır. Bu araştırmanın evrenini Gana'da faaliyet gösteren ticari bankalar oluşturmaktadır. Çalışmada veri toplama anketi ve analiz için Sosyal Bilimler için İstatistik Paketi (SPSS) sürüm 25 kullanılmıştır. Yapılan testler arasında tanımlayıcı istatistikler (ortalamalar, standart sapma), t-test, korelasyon ve regresyon analizleri bulunmaktadır. Hedeflenen katılımcılar iç kontrol ve iç denetim bölümlerinin yöneticileri ve çalışanlarıdır. Hedef popülasyonuna gönderilen 113 anketten geri dönüşüm sağlanan ve %64,6 yanıt oranını temsil eden 73 anket toplanmış ve analizi edilmiştir. Çalışmada dört grup araştırma sorusu yanıtlanmıştır. Metodolojik olarak nicel analiz yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın sonuçları, Gana bankalarında iç kontrol sisteminin etkili olduğunu göstermektedir. İlaveten, çalışma iç kontrol sisteminin hem finansal performans hem de finansal olmayan performans üzerinde güçlü bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Çalışma ayrıca bankaların kurumsal yönetim, kurumsal risk yönetimi, şeffaflık, hesap verilebilirlik, sürdürülebilirlik, hedeflere ulaşma vb açılardan iç kontrol sisteminin etkinliğini ihmal etmemelerini, daha başarılı sonuçlar ve yüksek performans için iç kontrol sistemine özel önem vermeleri gerektiğini vermelidir. Ayrıca, bankalar diğer finansal kurumlardan daha yüksek risk altında çalıştıkları için risk yönetimine daha fazla yatırım yapmalıdırlar. Böylece, oluşabilecek ve banka için büyük bir tehdit olabilecek olası hileli faaliyetleri önlemek mümkün olabilecektir.