Sahra altı Afrika ülkelerinin makroekonomik performansının ÇKVV yöntemleriyle değerlendirilmesi

2020 yılında ortaya çıkan COVID-19 salgınından birçok ülke gibi SSA ülkeleri de önemli ölçüde etkilenmiştir. Bu ülkelerin COVID-19 döneminde makroekonomik per-formansları ciddi bir şekilde zayıflamasına rağmenı, COVID-19 sonrası dönemde uygu-lanan genişletici politikalar ile kısmen toparlanmıştır. Ancak bir süre sonra tekrar bozul-ma ve dalgalanmalara maruz kalmıştır. Bu nedenle çalışma, Sahra Altı Afrika (SSA) ül-kelerinin makroekonomik performansını, COVID-19 öncesi ve sırasındaki dönem dikka-te alınarak değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Bu amaç doğrultusunda, SSA ülke-lerinin makroekonomik performansını değerlendirmek için Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden olan MARCOS, MOORA, TOPSIS ve CoCoSo; kriter ağırlık-larının belirlenmesi için Entropi, CRITIC ve MEREC yöntemleri kullanılmıştır. Farklı ağırlıklandırma yöntemlerinde olduğu gibi, SSA ülkelerinin farklı ÇKKV yöntemleri ile elde edilen farklı sıralamalarını birleştirmek ve tek bir sıralama elde etmek için BORDA yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca ÇKKV yöntemlerinin nihai sıralama sonucuna katkısı-nı/etkisini belirlemek amacıyla Taylor diyagramı kullanılmıştır. Yapılan bu araştırmanın sonuçları, Güney Afrika ve Nijerya'nın en başarılı makroe-konomik performansa sahip olduğunu, en düşük makroekonomik performansa sahip ül-kelerin ise Zimbabve ve Gambiya olduğunu ortaya koymaktadır. Diğer ülkelerin sırala-maları ise yönteme göre az ya da çok değişiklik göstermektedir. Tek bir sıralama sunan BORDA metodu, bu özelliği ile karar vericilere daha açık bilgi sağlamaktadır. Diğer ÇKKV metotları gibi BORDA yöntemi de en iyi ve en kötü performansa sahip ülkeleri benzer konuma yerleştirmektedir. Bu nedenle güçlü makroekonomik performansa sahip ülkelerin, üst sıralardaki konumlarını tüm ÇKKV yöntemlerinde korudukları sonucu ifa-de edilebilir. Bu sebeple, ülke sıralamalarında makroekonomik göstergeler açısından üst sırlarda yer almak isteyen ülkelerin, bu göstergeler açısından performanslarını artırmaları önerilmektedir. Esasında, ÇKKV yöntemleri ile elde edilen farklı sıralamalar, metotların kendilerine özel algoritmaları nedeniyle doğaldır. Bu sebeple karar vericilerin çalışmalarında birden fazla ÇKKV yöntemlerinin kullanılması faydalı olabilir. Bu durumda, BORDA metodunun kullanılması önerilmektedir. Taylor diyagramı sonuçları TOPSIS ve CoCoSo yöntemlerinin daha real sıralama verdiğini vurgulamaktadır. Bu nedenle, gelecekteki çalışmalarda da bu iki yöntemin diğer kullanılan ÇKKV yöntemleri ile birlikte kullanılması tavsiye edilmektedir. Anahtar Kelimeler: Makroekonomik performans, Sahra-altı Afrika, MARCOS, TOPSIS, CoCoSo