İngilizce öğretmen adaylarının edimbilim yetileri üzerine bir değerlendirme: Akademik bağlamda rica etme sözeylemlerinde nezaket stratejileri

Bu çalışma, diller arası bir edimbilim perspektifinden, Türk İngilizce öğretmen adaylarının, akademik bağlamda nezaket stratejileri, doğrudanlık düzeyleri, sözeylem modifiye stratejileri, bakış açıları ve hitap terimleri açısından rica sözeyleminde bulunan konuşma edimini nasıl yerine getirdiklerini incelemeyi amaçlamıştır. Veri toplamak için 10 senaryo içeren bir Söylem Tamamlama Testi (DCT) geliştirilmiştir ve Türkiye'de özel bir üniversitede öğrenim gören 89 İngilizce öğretmen adayından DCT'deki durumlar karşısında ne söyleyeceklerini yazmaları istenmiştir. İlk olarak Blum-Kulka ve diğerleri (1989) tarafından geliştirilen CCSARP çerçevesinin uyarlanmış bir model kullanılarak nitel analiz yapılmıştır. Daha sonra, rica sözeylemi stratejilerinin sonuçları sayısallaştırılmıştır ve nicelenen veriler, tanımlayıcı istatistikler ve ki-kare ile analiz edilmiştir. Araştırmanın bulguları, zahmet derecelerinin hem yüksek hem de düşük olduğu durumlarda alışılagelmiş dolaylı rica stratejileri kullanma eğiliminin yüksek olduğunu göstermiştir. Bu durum, istek stratejileri seçiminin her iki zahmet derecesi için paralel olduğunu göstermiştir. Ek olarak, sözeylem modifiye stratejileri kullanımının yüksek olduğu, çoğunlukla istekleri azaltmak için zemin hazırlama stratejisi kullanıldığı görülmüştür. İngilizce öğretmen adayları, isteklerin dinleyiciler üzerindeki etkisini yumuşatmak için nezaket belirteçleri olarak 'lütfen'i tercih etmişlerdir. Ayrıca, eğitmenlere hitap etme eğiliminin düşük kaldığı görülmüştür ve bu da akademik bağlamda taleplerde bulunurken daha resmi ve kibar olma ihtiyacını vurgulamıştır. Sonuç olarak, İngilizce öğretmeni adaylarının akademik bağlamda çoğunlukla konuşmacı ve dinleyici odaklı taleplerde bulundukları, ancak konuşmacı odaklı talepleri daha fazla kullanmışlardır. Bu, katılımcıların çoğunlukla konuşurlar arasında sosyal gücün ve mesafenin yüksek olduğu akademik bağlamda dinleyicilere fayda sağlama eğiliminde olduklarını göstermiştir. Çalışmanın bulguları, İngilizce öğretmen adaylarının rica sözeylemini bir dereceye kadar kibarca yerine getirdiklerini, ancak sözeylem modifiye stratejilerini gerçekleştirme konusunda pragmatik yeterlilik ve rica sözeylemlerini yumuşatmak için kullanılan hafifletme strateji kullanımının sınırlı olduğu vurgulamıştır. Sonuç olarak, geleceğin dil öğretmenlerinin pragmatik farkındalığını ve yeterliliğini artırmak için dilin pragmatik yönlerini İngilizce Öğretimi programlarına entegre etmenin önemi vurgulanmıştır. Anahtar Sözcükler: Edimbilim, Aradil Edimbilimi, Edimbilimsel Yeterlilik, Rica Söz Eylemleri, Nezaket Stratejileri