İnmeli hastalarda yaşam kalitesinin değerlendirilmesi

Giriş: İnme, çeşitli nedenlere bağlı olarak beyin kan akımındaki değişiklikler nedeniyle gelişen önemli bir tıbbi sorundur. İnme sonrası dönemde gelişen fiziksel fonksiyon kaybı ve kısıtlıklar, yetiyimi, bilinç değişikleri vb. durumlar nedeniyle, uzun vadede bakım ihtiyacı olan hastalar başta olmak üzere, bireylerin yaşam kalitesi etkilenir. İnme geçiren birey yaşamının birçok alanında yardıma ve bakıma ihtiyaç duyabilir. Amaç: Bu çalışmada inme hastalarında yaşam kalitesini değerlendirmek ve inme sonrası hastanın yaşam kalitesini etkileyen faktörleri belirlemek amacı ile planlanmıştır. Metodoloji: Çalışmanın örneklemini 1 Aralık 2021-16 Ocak 2022 tarihleri arasında Necef şehrinde hastanelerinde izlenen ve çalışmaya katılmayı kabul eden 150 inme hastası oluşturmuştur. Çalışma tanımlayıcı ve kesitsel düzendedir. Veriler "Sosyo-demografik veri formu" ve İnme Etki Ölçeği (Stroke Impact Scale/SIS) ile toplanmıştır. Veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0 ile analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemler, sayı, yüzde, minimum-maximum değerler, ortalama ve standart sapma hesaplandı. Kullanılan verilerin normal dağılıma uygunluğu belirlendi. ANOVA testi ve t-testi ile gruplar arası farklar belirlendi. Bulgular: Çalışma grubunun yaş ortalaması 59,48 ± 12,64 olup, %54,7'si erkek, %35,3'ü okuma yazma bilmeyen, %77,3'ü evli bireylerden oluşmaktadır. Yapılan analizlerde SIS ölçeğinin araştırma kapsamına alınan bireylerde kullanımı açısından geçerli ve güvenilir olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların ölçekten aldıkları en yüksek puan hareketlilik alt boyutunda (81,50 ± 14,00), en düşük puan ise duygu alt boyutundadır (28,02 ± 15,90). SIS ölçeği ile sosyodemografik özelliklerin karşılaştırmasına bakıldığında katılımcıların eğitim düzeyine göre hareketlilik alt boyutunda, ekonomik durumlarına ve inme öncesi işlerine/mesleklerine göre ADL/IADL alt boyutunda, inme sonrası iş ve mesleki değişimlere göre de iletişim, duygu, hafıza ve düşünme, katılım/rol fonksiyonu alt boyutlarında anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Çalışma sonuçları, inmeli hastalarda yaşam kalitesinin eğitim düzeyi, ekonomik durum, inme öncesi iş/meslek ve inme sonrası iş/meslek değişimi ile ilgili sosyo-demografik özelliklerden etkilendiğini göstermiştir. Öneriler: Hemşireler inme sonrası dönemde hastaların yaşam kalitesinin düzenli olarak değerlendirmeli ve yaşam kalitesini artırmak için gerekli planlamaları yapmalıdır.